Ayşenur KARPUZLUK, Ayşe AKALIN
Kadın Sağlığı Hemşireliği Dergisi - 2026;12(1):11-22
Amaç: Bu çalışma hemşirelik alanında postpartum dönemde cinsel yaşamla ilgili yayınlanmış olan lisansüstü tezlerin incelenmesi amacıyla yapılmıştır. Yöntem: Bu çalışma, retrospektik tanımlayıcı tipte, döküman incelemesine dayalı bir araştırmadır. Çalışmanın verileri Temmuz 2025 tarihinde "Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi" veri tabanında "postpartum dönem", "cinsel yaşam" ve "doğum sonu" anahtar kelimeleri kullanılarak toplanmıştır. Hemşirelik anabilim dalında 1998 -2025 yılları arasında tamamlanan 32 teze ulaşılmış ve araştırma kriterlerini karşılayan 18 tez araştırmaya dâhil edilmiştir. Bulgular: Araştırmaya dâhil edilen tezlerin dördü doktora, 14'ü yüksek lisans tezidir. Çalışmaların çoğunluğu tanımlayıcı tiptedir (n:13). Tanımlayıcı çalışmalarda postpartum dönemde cinsel yaşamı etkileyen faktörler, emzirmenin, postpartum depresyonun ve beden imajı algısının cinsel sağlığa etkisi, cinsellikle ilgili bilgi ve inanışlar, bu dönemdeki sorunların yaşam kalitesine ve evlilik uyumuna etkileri incelenmiştir. Deneysel çalışmalarda pelvik taban egzersizlerinin cinsel yaşama etkisi ve cinsel sorunların çözümünde model temelli cinsel danışmanlığın etkinliği değerlendirilmiştir. Sonuç: Yüksek lisans tezlerinin çoğunlukla tanımlayıcı, doktora tezlerinin ise sınırlı sayıda ve deneysel nitelikte olduğu belirlenmiştir. Tanımlayıcı çalışmalar postpartum dönemde cinsel sağlıkla ilişkili psikososyal ve fizyolojik faktörleri ortaya koyarken, deneysel çalışmalar pelvik taban egzersizleri ve model temelli cinsel danışmanlığın etkinliğini göstermektedir. Bu bulgular, postpartum dönemde cinsel sağlığı desteklemeye yönelik çiftleri de kapsayan, daha fazla sayıda deneysel ve doktora düzeyinde kanıta dayalı çalışmaya ihtiyaç olduğunu göstermektedir.
