Meltem AYAŞ, Aylin SURAN, Ravel Deniz SAYGI, Neval YURTTUTAN UYAR
Acıbadem Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi - 2026;17(2):0-0
Amaç: İlaç dirençli Mycobacterium tuberculosis kompleks (MTK) suşlarının ortaya çıkışı, küresel tüberküloz (TB) kontrol çabaları için önemli bir zorluk teşkil etmektedir. Bu çalışma, Türkiye' de sekiz yıllık bir süre içinde elde edilen klinik MTK izolatları arasında birinci basamak anti-tüberküloz ilaçlarına karşı birincil direnç eğilimlerini değerlendirmeyi amaçlamıştır. Yöntemler: Bu retrospektif çalışmaya, 2017 ile 2024 yılları arasında toplanan kültürle doğrulanmış 408 adet MTK izolatı dahil edilmiştir. İzoniazid (INH), rifampisin (RIF), ethambutol (EMB) ve streptomisin (SM) için ilaç duyarlılık testi, Sensititre MYCOTB MIC plaka yöntemi kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Direnç paternleri, demografik özelliklere ve zaman dilimine göre analiz edilmiştir. Bulgular: İzolatların %19,3'ünde en az bir tane birinci basamak ilaca direnç tespit edilmiştir. En yüksek direnç INH' ye, ardından SM, RIF ve EMB' ye karşı bulunmuştur. Çok ilaca dirençli tüberküloz (MDR-TB), INH ve RIF' in ikisine birden direnç olarak tanımlanmış ve olguların %4,16'sında belirlenmiştir. İlaç direnci ile hasta yaşı arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişki saptanırken (p<0,05), cinsiyet ile anlamlı ilişki bulunmamıştır. COVID-19 pandemisi döneminde direnç oranları daha yüksek bulunmuş ancak bu fark istatistiksel olarak anlamlı değildir. Sonuç: MTC suşları arasında birincil direnç, Türkiye' de halen önemli bir sorun olmaya devam etmektedir. Etkili tedavi stratejilerini ve tüberküloz kontrol programlarını desteklemek için direnç modellerinin sürekli izlenmesi büyük önem taşımaktadır.
