TÜRKİYE’DE YASADIŞI VE KÖTÜYE KULLANILAN MADDE TESTLERİ YAPAN TIBBİ LABORATUVARLARIN SAĞLIK BAKANLIĞI ULUSAL STANDARDİZASYON VE KALİTE İYİLEŞTİRMEK İÇİN UYGULANAN 3 YILLIK DENETLEME SONUÇLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ

TUNCAY KÜME, FERZANE MERCAN, HATİCE TOPSAKAL, ÇİĞDEM KARARKÜKCÜ, MEHMET ŞENEŞ, ASLI PINAR, MUKADDES GÜRLER, HAKAN KALAFAT, BELGİN ÜNAL, ALAİN G VERSTRAETE, YEŞİM HAMURTEKİN, AHMET AYDINLI, YASEMİN ŞENOL, MUHAMMED ERTUĞRUL EĞİN, ALPER CİHAN, ELİF GÜLER KAZANCI, EYÜP GÜMÜŞ

Journal of Turkish Clinical Biochemistry - 2018;16(3):158-169

Amaç: Bu çalışmanın amacı, Türkiye’deki son düzenlemelere göre yasadışı ve kötüye kullanılan madde testleri uygulayan tıbbi laboratuvarların 3 yıllık denetim sonuçlarının değerlendirilmesidir. Gereç ve Yöntem: 2014-2016 yılları arasında bağımlılık tedavi merkezi içeren sağlık kuruluşlarında yasadışı ve kötüye kullanılan madde test hizmeti veren tıbbi laboratuvarlar yerinde denetlenerek tanımlayıcı özellikleri, laboratuvar süreçleri ve performansları değerlendirilmiştir. 2014 yılında 35 laboratuvarın, 2015 yılında 62 laboratuvarın, 2016 yılında 94 laboratuvarın performansı denetim formundaki tüm cevapların toplamına göre puanlandırıldı. Denetlenen laboratuvarlar toplam puanın 2/3’sinin altında puan almışsa uygunsuzluğa sahip kabul edildi. 2014, 2015 ve 2016’daki denetlemelerdeki toplam puanlar tek yönlü varyans analizi ve uygunsuzluğa sahip laboratuvar sayısı eğimde ki-kare testi kullanılarak karşılaştırıldı. Bulgular: Laboratuvar toplam puanlarının 2014’de 35.9±16.2, 2015’de 43.5±16.3 ve 2016’da 49.1±1.3 şeklinde istatistiksel olarak anlamlı olarak arttığı tespit edildi (p<0.001). Ancak, uygunsuzlukları olan tıbbi laboratuvarın 2014’de %57, 2015’de %37 ve 2016’da %22 şeklinde istatistiksel olarak anlamlı olarak azaldığı belirlenmiştir (p<0.001). Sonuçlar: Yayınlanan mevzuat ve denetlemeler yasadışı ve kötüye kullanılan madde testleri uygulayan tıbbi laboratuvarlarda ulusal standardizasyon ve hizmet kalitesinin iyileştirmesine katkı sağlamaktadır.