Mesut ARSLAN, Sefa Haktan HATIK
Ergoterapi ve Rehabilitasyon Dergisi - 2026;14(3):208-217
Amaç: Türkiye'de yetişkinlerin erişilebilirlik algısının farklı hizmet türlerine göre değerlendirilmesi ve bu algının yaş, cinsiyet, vücut kitle indeksi (VKİ), engel durumu ve bölge açısından farklılaşıp farklılaşmadığının incelenmesidir. Gereç ve Yöntem: Kesitsel tipteki bu çalışmanın veri kaynağını Türkiye Genel Sosyal Saha Araştırması (TGSS) 2024 veri seti oluşturmaktadır. Veri temizleme sonrasında 788 yetişkin bireyin verisi analiz edilmiştir. Erişilebilirlik algısı, beşli Likert tipi sorularla market, yeşil alan, toplu taşıma, sağlık ve kültür hizmetlerinde değerlendirilmiştir. Bağımsız değişkenler yaş, cinsiyet, VKİ, engel durumu ve bölgedir. Veriler normal dağılım göstermediğinden Mann-Whitney U ve Kruskal-Wallis H testleri kullanılmıştır. Sonuçlar: Katılımcılar en yüksek ortanca değeri market hizmetlerinde (Ortanca=4,00), en düşük kültürel hizmetlerde (Ortanca=3,00) bildirmiştir. Yaş grupları arasında kültür erişimi (p=0,005) ve toplam puanda (p=0,025) anlamlı fark bulunmuş; orta yaşlılar en yüksek, ileri yaşlılar en düşük puanları almıştır. Engel/hastalık durumu olan bireylerde toplu taşıma, kültür ve toplam puanda anlamlı derecede düşük puanlar elde edilmiştir. Kentleşme arttıkça tüm alanlarda puanlar yükselmiştir (p<0,001). Batı bölgeleri en yüksek, doğu bölgeleri en düşük puanları almıştır (p<0,001). Tartışma: Erişilebilirlik algısı hizmet türüne göre farklılaşmakta olup, özellikle engel/hastalık durumu, kentleşme ve bölgeden etkilenmektedir. Kültürel hizmetlere erişimin düşük olması ve doğu bölgeleri ile kırsal alanlardaki dezavantajlı durum, bu alanlara yönelik politika geliştirme çalışmalarının yararlı olabileceğini düşündürmektedir.
