Gülnaz KARATAY, Nazan GÜRARSLAN BAŞ, Nilgün SÖYLEMEZ
Göbeklitepe Sağlık Bilimleri Dergisi - 2026;9(1):62-72
Bu çalışma, Türkiye'de yüksek deprem riski taşıyan bir kentte yaşayan yetişkinlerde afet korkusu ve deprem dayanıklılığı düzeyini belirlemeyi ve bireysel dayanıklılığı etkileyen faktörleri ortaya koymayı amaçlamaktadır. Bu kesitsel alan çalışması, 20-65 yaş aralığında 392 yetişkin ile çevrim içi anket yöntemi kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Veriler, Tanımlayıcı Bilgi Formu ve Bireysel Afet Dayanıklılığı Değerlendirme Ölçeği (BADD) aracılığıyla toplanmıştır. Verilerin analizinde tanımlayıcı istatistikler, bağımsız örneklem t-testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA) ve doğrusal regresyon analizi kullanılmıştır. Katılımcıların %75,8'i yaşamları boyunca en az bir afet deneyimi yaşadığını, %19,1'i ise bir afet nedeniyle bir yakınını kaybettiğini belirtmiştir. Katılımcıların yalnızca %34,9'u kişisel ya da aileye yönelik bir afet planına sahip olduğunu, %28,8'i ise evinde acil durum afet çantası bulunduğunu ifade etmiştir. Ortalama afet korkusu puanı 5,91 +/- 2,51 olup, katılımcıların %30,4'ü yüksek düzeyde afet korkusu (>=8) bildirmiştir. Bireysel afet dayanıklılığı ortalama puanı 61,18 +/- 9,64'tür. Regresyon analizi sonuçlarına göre; eğitim durumu, daha önce afet yaşama ve ilkyardım eğitimi alma durumu bireysel afet dayanıklılığının anlamlı yordayıcılarıdır. Yüksek düzeyde afet maruziyeti ve orta düzeyde afet korkusuna rağmen, bireysel hazırlık ve dayanıklılık düzeylerinin yetersiz olduğu görülmektedir. Afet eğitimi ve beceri temelli müdahalelere odaklanan uygulamalar, deprem riski yüksek bölgelerde bireysel ve toplumsal dayanıklılığın artırılmasına katkı sağlayabilir.
