Tansel KARAGÖZ
Hacettepe Sağlık İdaresi Dergisi - 2026;29(2):269-284
Bu çalışma, 2009-2022 döneminde Türkiye'nin Düzey-III bölgelerindeki sağlık hizmeti kapasitesi ile çocuk ölüm oranı arasındaki ilişkiyi incelemektedir. Yerel sağlık hizmetlerinin çok boyutlu niteliğini ölçebilmek amacıyla sağlık kurumları, hastane yatakları ve sağlık personeline ilişkin kişi başına düşen göstergeler kullanılarak Temel Bileşenler Analizi (TBA) yoluyla bir sağlık kapasitesi endeksi oluşturulmuştur. Endeks ile çocuk ölüm oranı arasındaki ilişki, temel spesifikasyonda panel-düzeltilmiş standart hatalara (PCSE) dayalı Prais-Winsten tahmincisi kullanılarak analiz edilmiş; bulguların sağlamlığı ise tamamlayıcı sabit etkiler spesifikasyonlarıyla sınanmıştır. Tüm modellerde kişi başına GSYH, kadın ortaöğretim okullaşma oranı ve kentleşme oranı kontrol değişkenleri olarak yer almaktadır. Farklı spesifikasyonlar genelinde sağlık kapasitesi ve kadın ortaöğretim okullaşma seviyesinin çocuk ölüm oranıyla tutarlı ve istikrarlı biçimde negatif ilişkili olduğu görülmektedir. Buna karşılık, kişi başına GSYH ve kentleşme oranı değişkenlerine ilişkin katsayılar model seçimine daha duyarlı olup bu bulguların temkinli biçimde yorumlanması gerekmektedir. Ayrıca, bölgeler arası eşitsizlikler sürmekle birlikte, bulgular sağlık hizmeti kapasitesinin zaman içerisinde bölgeler arasında kademeli bir yakınsama eğilimi sergilediğini göstermektedir.
