Şafak Çınar
Başkent Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi - 2025;10(3):329-356
Amaç: Araştırmanın amacı, küresel sağlık diplomasisinin kavramsal çerçevesi zemininde, Türkiye'nin sağlık diplomasisi uygulamalarını kurumsal düzeyde incelemektir. Bu araştırma, Türkiye'nin küresel sağlık diplomasisindeki kurumsal uygulamalarını literatür süzge cinden geçirerek ele alması bakımından özgün bir nitelik taşımaktadır. Elde edilen kapsamlı bulguların, Türkiye'nin sağlık politikası ve yönetimine ilişkin politika geliştirme süreçlerine katkı sağlayacağı öngörülmektedir. Gereç ve Yöntem: Bu araştırmada, nitel araştırma yaklaşımlarından doküman incelemesi yöntemi kullanılmıştır. Türkiye'nin küresel sağlık diplomasisinde etkin kurumlarının faaliyet raporları, beş tematik gösterge temelinde ve yayımlandıkları yıllar dikkate alınarak incelenmi ştir. Sağlık Bakanlığı (2009 -2023), AFAD (2011 -2023), Türk Kızılay 'ı (2016 -2023) ve TİKA (2014 -2024)'ya ait toplam 47 faaliyet raporu yıllara göre analiz edilmiştir. Kurumların küresel sağlık diplomasisine yönelik çalışmaları betimsel anal iz tekniğiyle incelenmiş ve bulgular tablolar hâlinde sunulmuştur. Bulgular: Bu araştırmada, 2009 -2024 yılları arasında, Sağlık Bakanlığı, TİKA, AFAD ve Türk Kızılay'ına ait toplam 47 faaliyet raporu incelenmiştir. Analiz, Türkiye'nin küresel sağlık diplomasisi kapsamında yürüttüğü faaliyetlerin beş tematik gösterge - uluslararası iş birliği, insani yardım, kapasite geliştirme, acil sağlık müdahaleleri ve sağlık eğitimi i le küresel sağlık politikalarına katkı - çerçevesinde yoğunlaştığını ortaya koymuştur. Bulgular, Türkiye'nin bu alanlarda çok yönlü, bütüncül ve kurumsal olarak örgütlenmiş bir sağlık diplomasisi yaklaşımı benimsediğini; insani yardım, eğitim ve teknik destek faaliyetleriyle politik ve uygulama düzeyinde etkili bir yumuşak güç stratejisi yürüttüğünü göstermektedir. Sonuç: Türkiye, sağlık diplomasisi stratejisi doğrultusunda küresel sağlığa katkı sunmak amacıyla sağlık diplomasisi faaliyetleri yürütmektedir. Sağlık Bakanlığı, sistem güçlendirme, eğitim ve hibe odaklı diplomasi; TİKA, kalkınma temelli insani diplomasi; AFAD, kriz yönetimi ve acil yardım diplomasisi; Türk Kızılay'ı , insani yardım ve sağlık hizmetlerinde tarihsel bir aktör olarak sağlık diplomasisinin uygulayıcısı konumundadır.
