HİMMET DURGUT, YUSUF YAVUZ
Anatolian Journal of General Medical Research - 2022;32(2):283-288
Amaç: Koronavirüs hastalığı-2019 (COVID-19) enfeksiyonun böbrek nakilli hastalarda mortalite ve morbidite açısından klinik gidişatını belirlenmesi bilimsel açıdan ülkemizde ve dünyada önem arz etmektedir. Ayrıca böbrek nakilli hastalardaki COVID-19 enfeksiyonunun dünya genelindeki popülasyondan, riskli hasta gruplarından farklı klinik seyre sahip olup olmaması koruyucu önlemler bakımından çok daha değerlidir. Bu çalışmada amacımız; Türkiye’de Doku, Organ Nakli ve Diyaliz Hizmetleri Başkanlığı veri sisteminde kayıtlı böbrek nakilli hastaların COVID-19 enfeksiyonu sonrası epidemiyolojik insidans ve sonuçlarının incelenmektir. Yöntem: Girişimsel olmayan retrospektif gözlemsel dizayn edilen bu çalışmada; hastaların Sağlık Bakanlığı bilgi sistemlerine kaydedilmiş, demografik bilgileri, klinik ve radyolojik parametreleri, yaşam süresi, hastane servis ve yoğun bakım gerekliliği ve kalış süreleri incelenmiştir. Çalışmada Mart 2020-Mart 2021 tarihleri arasında Türkiye’de COVID-19 şüphesiyle hastaneye başvuran toplam 12.360 böbrek nakilli kişi incelenmiştir. COVID-19 aşağıdaki durumlarda onaylanmıştır; Gerçek zamanlı revers-transkriptaz polimeraz zincir reaksiyonu tespiti pozitifliği veya Toraks bilgisayarlı tomografi (BT) COVID-19 pnömoni bulguları varlığı durumlarında COVID-19 olarak kabul edilmiştir. 2019-nCoV nükleik asit tespiti nazofarenks sürüntülerinde, balgamda ve gerekli durumlarda alt solunum yolu salgılarında tespit edilmiştir. Bulgular: Mart 2020-Mart 2021 tarihleri arasında Türkiye’de COVID-19 belirtileriyle hastanelere başvuran böbrek nakli olmuş 12.360 olgu incelenmiştir. COVID-19 enfeksiyonu tanısı konan hasta oranı %34,5 (4.266) olup ortalama yaşları 49,3 çıkmıştır. Böbrek nakilli 12.360 kişinin %11,7’si (1456) hastaneye yatırılmıştır. Hastaneye yatırılan kişilerin ortalama yaşı 51,5, toplam hastanede kalış süreleri ortalama 12,5 gün çıkmıştır. 12.360 COVID-19 şüpheli böbrek nakilli kişilerin toraks BT görüntülemeleri incelendiğinde 1.714 kişide (%13,8) BT uyumlu COVID-19 pnömonisi saptanmış olup hastaların yaş ortalaması 52,4 bulunmuştur. Böbrek nakilli hastalarda COVID-19’a bağlı ölen hasta sayısı 288 (%6,8) olup ortalama yaşları 60,7 çıkmıştır. Yoğun bakım ünitesinde 446 hasta (%10,45) takip edilmiş olup, 149’u (%3,5) entübe hastalardan oluşmaktadır. Yoğun bakım ünitesinde takip edilen hastaların yaş ortalaması 55,1 olup ortalama yatış süresi 11,45 gün çıkmıştır. Sonuç: Böbrek nakilli olgularda COVID-19 tanısı, pnömoni olgularının mevcudiyeti ve ölüm oranları genel popülasyona göre daha yüksek saptanmıştır. Ancak yurtdışı kaynaklı birçok yayın incelendiğinde ülkemizde böbrek nakli olanlarda COVID-19 enfeksiyon varlığı, hastaneye yatış, yoğun bakım yatış ve ölüm oranlarında dünya ortalamasının oldukça altında olduğumuz tespit edilmiştir.
