MUSTAFA ÖZKAN FİRAT, BERRAK VARHAN
İstanbul Gelişim Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi - 2025;9(26):627-639
Amaç: Bu çalışmanın amacı, Türkiye’nin farklı rakım bölgelerinde bulunan huzurevlerinde ikamet eden yaşlı bireylerde rakımın uyku kalitesi, günlük yaşam aktiviteleri ve yaşam kalitesi üzerindeki etkisini sistematik olarak değerlendirmektir. Yöntem: Bu kesitsel araştırma, Temmuz 2020 ile Ocak 2021 tarihleri arasında Türkiye’nin doğu ve batı bölgelerinde yer alan huzurevlerinde yaşayan 92 gönüllü yaşlı bireyi kapsamaktadır. Bilişsel işlevler Mini Mental Durum Testi (MMST) ile değerlendirilmiştir. Yaşam kalitesi Dünya Sağlık Örgütü Yaşlılar İçin Yaşam Kalitesi Ölçeği (WHOQOL-OLD), günlük yaşam aktiviteleri Barthel İndeksi, gündüz uykululuk durumu Epworth Uykululuk Ölçeği (ESS), uyku kalitesi ise son bir ayı kapsayacak şekilde Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi (PUKİ) ile ölçülmüştür. İstatistiksel analizlerde Ki-kare, Shapiro-Wilk, Mann-Whitney U ve Spearman testleri kullanılmıştır. Bulgular: Elde edilen veriler, farklı rakımlarda yaşayan yaşlı bireylerin PUKİ puanlarında istatistiksel olarak anlamlı farklılık bulunduğunu göstermektedir (p<0,05). Doğu bölgesinde yaşayan bireylerin ortalama PUKİ puanları, batı bölgesindekilere göre belirgin şekilde daha yüksek bulunmuştur. Benzer şekilde, WHOQOL-OLD puanları açısından da istatistiksel olarak anlamlı farklılık saptanmıştır (p<0,05); doğu bölgesinde yaşayan bireylerin yaşam kalitesi puanları batı bölgesindekilere kıyasla daha düşüktür. Sonuç: Bu çalışma, daha düşük rakımlı bölgelerde yaşayan yaşlı bireylerin daha yüksek rakımlı bölgelerde yaşayanlara kıyasla daha iyi uyku kalitesine sahip olduğunu ortaya koymuştur. Ayrıca, huzurevlerinde yaşayan yaşlı bireylerin genel olarak ortalamanın altında bir uyku kalitesi sergilediği belirlenmiştir.