KEBİRET DOĞAN, MUSTAFA N İLHAN, REMZİ AYGÜN
MN-Dahili Tıp Bilimleri - 2006;1(3-4):178-184
Amaç: Bu çalışmada; insanlarla birebir ilişkinin kaçınılmaz olduğu meslek grupları arasında yer alan sağlık çalışanlarının tükenmişlik durumunun ve ilişkili kişisel ve mesleksel etmenlerin belirlenmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Araştırma Ankara Onkoloji Eğitim ve Araştırma Hastanesi ile Ankara (SSK) Dışkapı Eğitim ve Araştırma Hastanelerinde 2005 yılında yapılmıştır. Araştırma sırasında iki hastanede faal olarak çalışan 1091 sağlık personelinden 857'sine ulaşılmıştır. Araştırmaya katılım oranı %78.6'dır. Araştırmada veri toplama formu ile Maslach Tükenmişlik Ölçeği (MTÖ) kullanılmıştır. MTÖ'nin üç alt boyutu olan Duygusal Tükenme (DT), Duyarsızlaşma (DY), Kişisel Başarı (KB) için ortalama puanların, kişisel ve mesleksel etmenler ile değişimi değerlendirilmiştir. İstatistiksel karşılaştırmalarda t testi ve varyans analizi kullanılmıştır. Bulgular: İncelenenlerin %59.9'u kadın, %70.1'i evli, %27.9'u uzman hekim, %29.6'sı asistan/pratisyen hekim ve %42.5'i hemşire ve sağlık teknisyeninden oluşmaktaydı. İncelenenlerin genel tükenmişlik puanları; DT 17.6±5.9, DY 6.4±3.6, KB ise 20.0±4.8 bulunmuştur. Duygusal Tükenmede cinsiyet, medeni durum, mesleği isteyerek seçme, mesleği kendine uygun bulma, çalışma ortamından memnun olma, ekonomik sıkıntı yaşama, özel sorun varlığı grupları arasında fark olduğu; Duyarsızlaşmada cinsiyet, meslek, mesleği isteyerek seçme, mesleği kendine uygun bulma, meslekten memnun olma, ekonomik sıkıntı yaşama, özel sorun varlığı grupları arasında fark olduğu; Kişisel Başarıda medeni durum, meslek, özel sorun varlığı grupları arasında fark olduğu belirlenmiştir. Sonuç: Sağlık personelinin ücret doyumuna ulaşması ve ekonomik sıkıntıdan kurtulması, mesleğini isteyerek seçmesi, kendi karakter ve kişilik yapısına uygun meslek seçmesi, üstlerinden destek görmesi ve gerektiğinde ödüllendirilmesi tükenmişliği azaltabilecek etmenlerdir. Tükenmişlik üzerinde etkili olan bu etmenlere yönelik organizasyonel düzenlemelerin yapılması, böylece çalışanların sağlığına katkı sağlanması önerilmektedir.
