Şule ARSLAN, Can ERGÜN, Elif Gülfem KİRAZ
İstanbul Gelişim Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi - 2026;30():723-735
Amaç: Bu çalışma, Türkiye'de yükseköğrenim gören uluslararası öğrencilerin Türk mutfağına uyum düzeyleri ile antropometrik göstergeleri arasındaki ilişkiyi niceliksel olarak değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Araştırmada "diyet kültürleşmesi" kavramı göç sürecindeki beslenme adaptasyonunu açıklayan temel çerçeve olarak kullanılmıştır. Yöntem: Araştırmanın örneklemini Türkiye'de öğrenim gören 183 uluslararası öğrenci oluşturmuştur. Diyet kültürleşmesi düzeyi, Türk mutfağına uyum ve öğrencilerin antropometrik ölçümleri değerlendirilmiş; göç süresi, kültürel ve coğrafi yakınlık gibi değişkenlerin etkileri analiz edilmiştir. Bulgular: Katılımcıların %41,0'ı Türkiye'ye geldikten sonra vücut ağırlığında artış yaşamıştır. Ülkede kalma süresi uzadıkça Türk mutfağına uyum düzeyinin arttığı belirlenmiştir. Bununla birlikte, kültürel veya coğrafi yakınlığın diyet kültürleşmesi üzerinde anlamlı bir etkisi olmadığı saptanmıştır. Vücut kitle indeksi (VKİ) dağılımı da kalış süresine göre anlamlı farklılık göstermiştir (p=0,037): hafif kilolu ve obez katılımcıların toplam oranı ilk yedi yıl boyunca %27 -40 aralığında seyrederken, Türkiye'de yedi yıl ve üzerinde yaşayanlarda %14,3'e düşmüş, bu grubun %85,7'si normal kiloda bulunmuştur. Bu nedenle, Türkiye'ye geldikten sonra bildirilen ağırlık artışı ikamet süresinin ilk yıllarında metabolik ve beslenme temelli sağlık risklerini artırabilecek nitelikte görünmekte; uzun süreli ikamette ise VKİ dağılımının normal aralığa doğru kaydığı izlenmektedir. Sonuç: Uluslararası öğrencilerde Türk mutfağına uyum süreci, zamanla artan bir diyet kültürleşmesi ve özellikle ilk yıllarda buna eşlik eden ağırlık artışı ile ilişkilidir; buna karşın uzun süreli ikamette VKİ dağılımı normal aralığa doğru kaymaktadır. Bu nedenle, sağlıklı beslenme davranışlarını destekleyen müdahalelerin geliştirilmesi ve kültürel uyum süreçlerine entegre edilebilecek beslenme eğitimi programlarının uygulanması önerilmektedir.
