Aysun EKİNCİ
Harran Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi - 2026;23(2):251-257
Amaç: Preanalitik faz, laboratuvar test sürecinin hasta hazırlığından başlayarak numunenin alınması, etiketlenmesi, taşınması ve analiz için kabul edilmesine kadar olan aşamaları kapsar. Klinik laboratuvar hatalarının önemli bir kısmı bu aşamada meydana gelmekte ve hasta güvenliğini etkileyebilmektedir. Bu çalışmanın amacı, bir üniversite hastanesinin merkez laboratuvarında preanalitik hatalara bağlı numune red nedenlerini belirlemek ve red oranlarını değerlendirmektir. Materyal ve metod: Bu retrospektif çalışma, 01 Ocak 2025-30 Haziran 2025 tarihleri arasında Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi Merkez Laboratuvarı'na kabul edilen numunelerin laboratuvar bilgi sistemi (LIS) verilerinin incelenmesiyle gerçekleştirildi. Biyokimya, hemogram, hormon, spesifik hormon, koagülasyon, sedimantasyon, kardiyak ve HbA1c test istemleri değerlendirmeye alındı. Numune red nedenleri Sağlık Bakanlığı kalite göstergelerine göre sınıflandırıldı ve red oranları yüzde olarak hesaplandı. Bulgular: Altı aylık dönemde laboratuvara toplam 848.343 numune kabul edilirken 18.058 numune reddedildi ve toplam numune red oranı %2,13 olarak bulundu. En sık red nedenleri sırasıyla yetersiz numune (%54,75), pıhtılı numune (%38,91) ve yanlış tüp (%2,94) idi. Reddedilen numuneler en fazla sedimantasyon (%32,83), hemogram (%32,59) ve koagulasyon (%22,57) laboratuvar birimlerinde saptandı. Sonuç: Preanalitik hatalar laboratuvarlarda numune reddinin başlıca nedenleri arasında yer almaktadır. Özellikle yetersiz numune ve pıhtılı numune oranlarının yüksek olması, kan alma teknikleri ve preanalitik süreçlere yönelik eğitimlerin artırılması gerektiğini göstermektedir. Preanalitik süreçlerin etkin şekilde izlenmesi ve sağlık personeline düzenli eğitim verilmesi, laboratuvar kalite göstergelerinin iyileştirilmesine ve hasta güvenliğinin artırılmasına katkı sağlayacaktır. Laboratuvar birimleri arasında numune red oranları açısından istatistiksel olarak anlamlı fark saptandı (p<0,001).
