Elif ÜNER ASİL, Esma ALTINDİŞ
Etkili Hemşirelik Dergisi - 2026;19(3):464-478
Giriş: Madde bağımlılığı, özellikle gençler arasında giderek artan; fiziksel, ruhsal ve sosyal sonuçları olan önemli bir halk sağlığı sorunudur. Amaç: Bu çalışma, Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu'nda öğrenim gören üniversite öğrencilerinin madde bağımlılığından korunmaya yönelik öz-yeterlik düzeylerini ve ilişkili faktörleri incelemek amacıyla yürütülmüştür. Yöntem: Tanımlayıcı ve kesitsel nitelikteki araştırma, bir vakıf üniversitesinin Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu'nda öğrenim gören 931 öğrenci ile gerçekleştirilmiştir. Veriler, çevrim içi ortamda Demografik Bilgi Formu ve Ergenler İçin Madde Bağımlılığından Korunma Öz-Yeterlik Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Gruplar arası karşılaştırmalarda t-testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA) ve uygun post-hoc testler uygulanmış; farkların düzeyi etki büyüklüğü analizleri ile değerlendirilmiştir. Bulgular: Öğrencilerin madde bağımlılığından korunmaya yönelik öz-yeterlik düzeyi genel olarak yüksek bulunmuştur. Kadın öğrencilerin öz-yeterlik puanları erkek öğrencilerden anlamlı düzeyde yüksektir. Algılanan sosyal destek ve akademik başarısı yüksek olan, ruh sağlığını daha iyi algılayan ve fiziksel olarak daha aktif öğrencilerin öz-yeterlik puanları daha yüksektir. Dijital alanda ise internet kullanım becerisi yüksek öğrencilerde öz-yeterlik düzeyi daha yüksekken, günlük internet kullanım süresi uzun olan öğrencilerde öz-yeterlik puanları daha düşüktür. Sonuç: Üniversite öğrencilerinin madde bağımlılığından korunmaya yönelik öz-yeterlik düzeyi; cinsiyet, algılanan sosyal destek, akademik başarı, ruh sağlığı, fiziksel aktivite ve internetle ilişkili değişkenlerle anlamlı ilişkiler göstermektedir. Bu sonuçlar doğrultusunda, üniversitelerde hemşirelerin aktif rol üstlendiği önleyici programların; psikososyal destek, sağlıklı yaşam ve dijital iyi oluş odaklı bütüncül yaklaşımlar temelinde yapılandırılması önerilmektedir.
