Sayın SAN
Hacettepe Sağlık İdaresi Dergisi - 2026;29(2):465-486
Bu çalışma, Türkiye'nin ilaç fiyatlandırma ve geri ödeme sistemini, önceden tanımlanmış on adet çok boyutlu kritere dayalı yapılandırılmış, kural tabanlı karşılaştırmalı analitik bir çerçeve kullanarak değerlendirmekte ve bulguları OECD karşılaştırmalı perspektifi içinde konumlandırmaktadır. Analiz, mevcut fiyatlandırma rejiminin uygun fiyat ve mali sürdürülebilirliği, yenilikçilik ve zamanında pazara giriş teşvikleriyle dengeleyip dengelemediğini incelemektedir. Çalışmanın çerçevesi; ekonomik ve fiyatlandırma mekanizmaları, kurumsal yönetişim ve sağlık teknolojisi değerlendirmesi (HTA) entegrasyonu i le erişim, eşitlik ve pazar dinamikleri olmak üzere üç alanda yapılandırılmış; tanımlayıcı politika analizi ile ruhsatlandırma eğilimlerine ilişkin ampirik kanıtlar birleştirilmiştir. Bulgular, Türkiye'nin fiyatlandırma sisteminin merkezi düzenleme, katı r eferans fiyatlandırma ve zorunlu kamu indirimleri yoluyla uygun fiyatlılığı ve geniş nüfus kapsayıcılığını başarıyla koruduğunu göstermektedir. Bununla birlikte, idari olarak sabit euro döviz kuru ile piyasa kuru arasındaki sürekli fark, sınırlı düzenleyic i şeffaflık ve değişken geri ödeme süreleri gibi yapısal faktörler, yenilikçi ilaçların piyasaya sürülmesinde gecikmelere yol açabilir ve üreticiler için öngörülebilirliği azaltabilir. Bu dinamikler, yatırım planlamasını, klinik çalışmalara katılımı ve has ta erişimini etkiliyor gibi görünmektedir ve Türkiye'yi, daha güçlü HTA entegrasyonuna sahip yüksek gelirli OECD sistemleri ile benzer maliyet kontrolü baskılarıyla karşı karşıya olan gelişmekte olan pazarlar arasında konumlandırmaktadır. Bu çalışma, orta gelirli bir ülkenin fiyatlandırma çerçevesini kapsamlı ve karşılaştırmalı bir yapı içinde değerlendiren ilk sistematik analizlerden biri olarak literatüre katkı sunmaktadır. Bulgular ışığında, sabit euro kurunun kademeli olarak piyasa koşullarına yaklaştır ılması, HTA süreçlerinin fiyatlandırma ve geri ödeme kararlarına daha sistematik biçimde entegre edilmesi ve seçici olarak değer bazlı alım yaklaşımlarının değerlendirilmesi gibi politika seçenekleri öne çıkmaktadır. Bu tür düzenlemeler, erişilebilirliği k orurken şeffaflık, öngörülebilirlik ve yenilik teşviklerinin güçlendirilmesine katkı sağlayabilir.
