FATHİA HUSSİEN MOHAMED, ÇİĞDEM ÖZER
Gazi Medical Journal - 2019;30(4):408-411
Uyku değişen bilinç durumlarıyla karakterize onarıcı ve doğal bir süreçtir. Uyku ve sirkadiyen sistem bağışıklık sistemi fonksiyonları üzerinde güçlü bir düzenleyici etkiye sahiptir. Bu etki bağışıklık sistemi ve merkezi sinir sistemi arasındaki ilişkiyi destekleyen nörotransmitterler, hormonlar ve sitokinler aracılığıyla oluşturulur. Çeşitli bağışıklık sistemi parametreleri gün içerisinde kan dolaşımında diurnal değişiklikler göstermektedir. Bu değişiklikler hipotalamus-hipofiz-adrenal (HPA) aks ve sempatik sinir sisteminin (SNS) kontrolündedir. Gün boyunca uyku-uyanıklık döngüsünde, bağışıklık sistemi parametrelerinde gerçekleşen değişiklikler, gece pro-inflamatuar etki gündüz ise anti-inflamatuar etki olarak ortaya çıkmaktadır. Uyku eksikliği bilişsel işlev üzerindeki etkilerine ek olarak, nöroendokrin, bağışıklık ve inflamatuar sistemdeki değişikliklere de yol açmaktadır. Kısmi ya da tam uyku yoksunluğu stresli bir durum olarak sempatik tonusu arttırmasıyla doğal ve kazanılmış bağışıklığı etkilemektedir. Bu durum enfeksiyonlara yatkınlığa ve bağışıklık sistemiyle ilişkili hastalıklarda artışa sebep olmaktadır. Çeşitli araştırmalar, uyku yoksunluğunun vücudun tüm işlevleri üzerindeki olumsuz etkilerini ve bağışıklık sistemi üzerindeki etkilerini göstermiştir. Bu derleme gün içerisinde normal uyku-uyanıklık dönemi ya da uyku bozukluğu sırasında, bağışıklık sistemi parametreleri ve inflamatuar sitokinlerdeki değişiklikleri; uyku açığını kapatmak için yapılan toparlanma uykusunun, uyku yoksunluğunun sebep olduğu fizyolojik değişiklikleri geriletme üzerindeki faydalarını açıklamayı amaçlamaktadır.
