NİHAL SARI, GÖZDE ULUTAŞ DEMİRBAŞ, ABDULLAH DEMİRBA
Eskisehir Medical Journal - 2025;6(3):195-201
Giriş: Sarcoptes scabiei akarının neden olduğu uyuz, uygun yönetim ve tedavi için doğru sağlık bilgilerini gerektirir. Uyuzun görülme sıklığı küresel ve ulusal olarak artmakta ve daha fazla hastayı güvenilir bilgi ve etkili tedavi aramaya yöneltmektedir. Bu kesitsel çalışma, YouTube'daki uyuzla ilgili içerikleri değerlendirmeyi ve bu videolardaki sağlık bilgilerinin kalitesini ve güvenilirliğini değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Yöntem: 15-17 Mart 2024 tarihleri arasında, YouTube'daki arama motorunda "uyuz", "uyuz hastalığı" ve "uyuz tedavisi" anahtar kelimelerini kullanarak arama yaptık. Toplanan veriler arasında videonun yüklendiği zamandan bu yana geçen süre, görüntüleme sayısı, günlük görüntüleme sayısı, beğeni sayısı, günlük beğeni sayısı, video süresi, içerik ve kaynak yer aldı. Videoların kalitesi ve güvenilirliği, modifiye DISCERN (Tüketici Sağlığı Bilgileri İçin Kalite Kriterleri) ölçeği, Global Kalite Ölçeği (GQS) ve Journal American Medical Association (JAMA) benchmark kriterleri kullanılarak değerlendirildi. Bulgular: Taranan 180 videodan 53'ü dahil etme kriterlerini karşıladı. 13 video (%24,5) yüksek kaliteli, 13 video (%24,5) orta kaliteli ve 27 video (%50,9) düşük kaliteli olarak derecelendirildi. Yüksek kaliteli videoların DISCERN ve JAMA puanları düşük kaliteli videolardan önemli ölçüde daha yüksekti (p<0,001). Sağlık profesyonelleri tarafından yüklenen 25 video (%47,2) varken, sağlık profesyoneli olmayanlar tarafından 28 video (%52,8) idi. Sağlık profesyonelleri videoları arasında 12'si (%92,3) yüksek kaliteli, sağlık profesyonellerine ait olmayan videolarda ise yalnızca 1'di (%7,7) (p<0,001). Sağlık profesyonellerinin videoları daha yüksek GQS, DISCERN ve JAMA puanlarına sahipti (p<0,001). Sonuç: Bu çalışma, sağlık profesyoneli olmayanlar tarafından sosyal medyada oluşturulan uyuzla ilgili eğitim içeriğinin genellikle daha düşük kalitede ve güvenilirliğe sahip olduğunu buldu. Uyuz hastalarının tanı ve tedavi süreçlerinde sağlık profesyonelleri tarafından hazırlanan, kanıta dayalı, güvenilir bilgi kaynaklarına yönlendirilmesi gerekmektedir.
