Murat DENİZ, Birgül DENİZ, İsmail BENTLİ
Bingöl Üniversitesi Sağlık Dergisi - 2026;7(1):8-21
Hastanelerde Tıbbi Görüntüleme Teknolojileri (TGT), tanısal doğruluk açısından kritik öneme sahip olmakla birlikte çalışan sağlığı bakımından çok boyutlu fiziksel riskler barındırmaktadır. İyonize radyasyon, manyetik alan, gürültü, termal stres ve ergonomik zorlanmalar çalışanların maruz kaldığı başlıca tehlikeler arasında yer almaktadır. Literatür, mevcut mimari düzenin çalışan ile cihaz arasında zorunlu fiziksel temas oluşturduğunu ve bu nedenle riskin kaynağında eliminasyonunun sağlanamadığını göstermektedir. Bu çalışmanın amacı, tıbbi görüntüleme ünitelerinde ortaya çıkan fiziksel risk faktörlerini mimari ve operasyonel düzeyde tamamen ortadan kaldırmayı hedefleyen "Uzay Modeli"ni geliştirmektir. Model; yatay vakumlu taşıma sistemi, kapsül tipi transfer birimi, çok katmanlı zırh yapısı, modüler kabin sistemi ve uzaktan komuta temelli işlem yönetimini içeren bütünleşik bir yapı olarak tasarlanmıştır. Çalışmada ilgili literatür kapsamlı olarak incelenmiş, fiziksel risk bileşenlerinin etkileşimleri değerlendirilmiş ve modelin teknik uygulanabilirliği mühendislik parametreleri üzerinden açıklanmıştır. Elde edilen bulgular, çalışan -cihaz temasının tamamen kesilmesi durumunda iyonize radyasyon ve elektromanyetik alan maruziyetinin teorik olarak sıfıra yakın düzeye indirilebildiğini göstermektedir. Ayrıca model, ergonomik yükü azaltmakta ve operasyonel iş akışını standartlaştırarak güvenlik düzeyini artırmaktadır. Bu kapsamda Uzay Modeli, mevcut risk azaltma odaklı yaklaşımlardan farklı olarak riskin kaynağında ortadan kaldırıldığı yeni bir mimari paradigmaya işaret etmektedir.
