Aysel Burcu İBİLİ, Özlem Sürel Karabilgin ÖZTÜRKÇÜ
Ege Journal of Medicine - 2026;65(2):255-267
Amaç: Bu araştırmanın amacı, dahili ve cerrahi alanlarda görev yapan uzman hekimlerin kültürlerarası yeterlilik düzeylerini belirlemek ve bu yeterlilikleri etkileyen kişisel ve mesleki faktörleri incelemektir. Gereç ve Yöntem: Araştırmada açıklayıcı sıralı karma yöntem deseni kullanılmıştır. Nicel veriler, 93 uzman hekimden "Sağlık Profesyonellerinde Kültürlerarası Yeterlilik Ölçeği" ve demografik bilgi formu aracılığıyla toplanmıştır. Nitel veriler ise amaçlı örnekleme yöntemiyle seçilen katılımcılarla yapılan yarı yapılandırılmış görüşmelerle elde edilmiştir. Nicel veriler betimleyici ve çıkarımsal istatistiklerle, nitel veriler ise MAXQDA programı kullanılarak tematik analiz yöntemiyle değerlendirilmiştir. Bulgular: Nicel analizler, farklı kültürel geçmişe sahip hastalara hizmet verme, uzmanlık öncesi deneyim, mesleki çalışma yılı, medeni durum ve kültürlerarası arkadaşlık gibi değişkenlerin özellikle empati, uyum ve tutum alt boyutlarında daha yüksek kültürlerarası yeterlilik düzeyleriyle anlamlı biçimde ilişkili olduğunu göstermiştir. Nitel bulgular bu sonuçları desteklemiş; sosyal normlar, klinik uygulamalarda kültürel etkiler, duygusal ve bilişsel etmenler, iletişim engelleri, motivasyon ve mesleki farkındalık gibi temalar ortaya çıkmıştır. Katılımcılar, duygusal gerilim, ayrımcılık ve hasta bakımına yönelik yaklaşımlarında değişim deneyimlerini dile getirmiştir. Sonuç: Uzman hekimlerin kültürlerarası yeterliliği hem kişisel hem de mesleki deneyimlerle şekillenmektedir. Tıp eğitiminde kültürlerarası farkındalık ve yeterlilik konularının erken dönemde entegre edilmesi, sürekli mesleki gelişim ve yansıtıcı uygulamalarla desteklenmesi, hekimlerin çok kültürlü klinik ortamlarda etkili sağlık hizmeti sunmaları açısından büyük önem taşımaktadır.
