UZMANLIK ÖĞRENCİLERİNDE ÖZ BİLDİRİME DAYALI TIBBİ YAPAY ZEKA HAZIRBULUNUŞLUĞU: TUTUM, KAYGI VE MESLEKLER ARASI KİMLİK

Yasemin İMREK, Mesut SARI

Çocuk ve Gençlik Ruh Sağlığı Dergisi - 2026;33(3):222-229

Bolu Abant İzzet Baysal University Faculty of Medicine, Department of Child and Adolescent Psychiatry, Bolu, Türkiye

 

Amaç: Uzmanlık öğrencileri giderek daha sık yapay zeka (YZ) uygulamalarıyla karşılaşmaktadır; ancak algılanan hazırbulunuşluk, YZ'ye maruz kalmanın yanı sıra tutumları ve diğer öz değerlendirmeleri de yansıtabilir. Bu keşfedici çalışmada, öz bildirime dayalı tıbbi YZ hazırbulunuşluğunun YZ'ye yönelik tutum, YZ kaygısı, meslekler arası kimlik ve daha önce alınmış YZ/sağlık teknolojileri eğitimiyle ilişkisi incelenmiştir. Gereç ve Yöntem: Tek merkezli, kesitsel bu çevrimiçi anket çalışmasına, Türkiye'deki üniversiteye bağlı bir eğitim ve araştırma hastanesinin psikiyatri, çocuk ve ergen psikiyatrisi, çocuk sağlığı ve hastalıkları ile aile hekimliği uzmanlık programlarındaki 136 uzmanlık öğrencisinin tamamı davet edilmiş; bunların 84'ü katılmıştır (%61,8). Ölçek toplam puanları arasındaki ilişkiler Spearman korelasyon analizi, bootstrap yöntemiyle hesaplanan %95 güven aralıkları (GA) ve Benjamini-Hochberg düzeltmesi ile değerlendirilmiştir. Hazırbulunuşlukla bağımsız ilişkiler, kuram temelli post-hoc regresyon modeli ve duyarlılık analizleriyle incelenmiştir. Bulgular: Ortalama puanlar; tıbbi YZ hazırbulunuşluğu için 64,77 [standart sapma (SS) 16,40], YZ tutumu için 112,74 (SS 17,67), meslekler arası kimlik için 45,90 (SS 8,71) ve YZ kaygısı için 70,43 (SS 27,63) olarak bulunmuştur. YZ tutumu; hazırbulunuşluk (rho=0,32, %95 GA 0,11-0,50, q=0,018), meslekler arası kimlik (rho=0,26, q=0,038) ve YZ kaygısı (rho=-0,29, q=0,020) ile ilişkili bulunmuştur. Regresyon modelinde daha olumlu tutum, daha yüksek hazırbulunuşlukla ilişkili bulunmuştur (b=0,33, standardize beta=0,36, %95 GA 0,11-0,55, p=0,004); kaygı, meslekler arası kimlik ve önceki eğitime ilişkin kestirimlerin kesinliği düşüktü. Tutum katsayısı; etkili gözlemlerin incelendiği, dirençli (robust) standart hataların kullanıldığı ve demografik özellikler ile uzmanlık alanına göre düzeltme yapılan duyarlılık analizlerinde pozitif kalmıştır. Sonuç: Bu tek merkezli örneklemde daha olumlu YZ tutumu, öz bildirime dayalı tıbbi YZ hazırbulunuşluğunun daha yüksek olmasıyla ilişkiliydi. Yapılar arasındaki kısmi kavramsal örtüşme ve ortak yöntem varyansı bu ilişkiye katkıda bulunmuş olabilir. Bulgular, nesnel yeterliliği veya nedensel bir ilişkiyi göstermemektedir; klinik temelli YZ eğitimi, gözlemlenen performansı ölçen ileriye dönük çalışmalarla değerlendirilmelidir.