Selin ŞENER AYDIN, Sevan ÇETİN ÖZBEK
Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi Sağlık Bilimleri ve Araştırmaları Dergisi - 2026;8(2):547-558
Amaç: Araştırma, toplu beslenme hizmeti veren bir kurumda mavi yaka çalışanlarda vardiya durumunun, tükenmişlik sendromu, diyet kalitesi ve diyet glisemik indeksi ile ilişkisinin incelenmesini amaçlamıştır. Gereç ve Yöntem: Araştırmacı tarafından, gündüz (08-17:00 veya 10:00-19:00) ve gece vardiyasında (23:00-08:00) çalışan toplam 122 bireye sosyodemografik özellikleri, Diyet Kalitesi İndeksi-Uluslararası Ölçeği ve Tükenmişlik Ölçeğini içeren anket uygulanmıştır. Üç günlük besin tüketim kaydı alınmış ve antropometrik ölçümleri yapılmıştır. Diyet toplam ve öğün glisemik indeks değerleri glikoz referans değer alınarak hesaplanmıştır. Bulgular: Bireylerin, %44.3'ü kadın ve %55.7'si erkektir. Yaş ortalamaları, gece vardiyasında çalışan erkeklerde 28.96 +/- 12.28, gündüz vardiyasındaki kadınlarda ise 36.66 +/- 12.19 yıldır. Bireylerin vardiya türüne göre tükenmişlik puanları açısından bir farklılık yoktur (p>0.05). Diyet Çeşitlilik puanı, gündüz vardiyasında çalışan bireylerde daha yüksek bulunmuştur (p<0.05). Gündüz vardiyasında çalışan erkek bireylerin, kadınlara göre Glisemik İndeks-Akşam ve Ortalama Günlük Glisemik İndeks puanlarının yüksek olduğu belirlenmiştir (p<0,001). Gece vardiyasında çalışan bireylerin tükenmişlik ölçeği ve günlük ortalama glisemik indeks puanları arasında pozitif zayıf bir ilişki belirlenmiştir (p<0.05). Ortalama günlük glisemik indeks ve toplam diyet kalite indeksi arasında bir ilişki saptanmazken, kuşluk öğün haricindeki tüm öğünlerde pozitif bir ilişki söz konusudur (p<0.05). Sonuç: Vardiyalı çalışma, tükenmişlik ve diyet kalitesi ile ilişkilendirilmezken, tükenmişlik düzeyi arttıkça glisemik indeksin etkilenebileceği gösterilmiştir.
