Sümeyye KEMANECİ, Havva Kübra GÖZLÜKAVAK
Food and Health - 2026;12(3):280-295
Bu araştırmanın amacı vardiyalı çalışmanın Akdeniz diyetine uyum, uyku kalitesi, vücut kompozisyonu, iş stresi ve performansı üzerine etkilerini değerlendirmektir. Araştırma Burdur Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü kuruluşlarında çalışan 160 yetişkin birey ile yürütülmüştür. Bireylerin uyku kalitesi Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi ile; Akdeniz diyetine uyumu Akdeniz Diyetine Uyum ve Sürdürülebilir Beslenmenin Değerlendirilmesi Kısa Anketi ile; iş stresi İş Stresi Ölçeği ile; iş performansı ise Bireysel İş Performansı Ölçeği kullanılarak değerlendirilmiştir. Antropometrik ölçümler olarak beden kitle indeksi, bel çevresi, bel/kalça oranı, vücut yağ yüzdesi (VYY) ve yağsız vücut kütlesi ele alınmıştır. Katılımcıların %73,8'i vardiyalı çalışmakta, %62,6'sı hafif şişman/obez olup %93,7'sinin uyku kalitesi kötüdür. Bireylerin %93,2'sinin Akdeniz diyetine uyumu düşük düzeyde olup vardiyalı çalışma durumuna göre uyumda anlamlı bir farklılık gözlenmemiştir ( p>0,05 ). Vardiyalı çalışanların uyku kalitesi daha düşüktür; bel çevresi ile bel/kalça oranına göre metabolik hastalık riski ve obezite oranı daha yüksektir (p<0.05). Vardiyalı çalışanların uyku kalitesindeki azalma, iş stresi düzeyinde ve bel/kalça oranında artışla ilişkilidir (p<0.05). İş stresi yüksek olanların VYY ve iş performansı düzeyleri daha yüksektir. Vardiyalı çalışan bireylerin uyku kalitesindeki azalma antropometrik ölçümler, iş stresi ve iş performansı ile ilişkilidir. Bununla birlikte, Akdeniz diyetine uyumun düşük olması, uyku ve diyet kalitesini artıran müdahalelerin kardiyometabolik riski ve iş stresini azaltarak performansı artırabileceğini göstermektedir.
