AYLA GÜNAL, FUNDA DEMİRTÜRK, EMİRCAN KÖMPE, ELİF PEYNİR, SÜMEYYE ÖRÜKAYA, AYDAN SÜEDA ÇAKIRCI, AMİNENUR ÇETİN, ELİF MAY, SÜVEYDA BERKİL, MANDANA MAJLESİ, MUSA EBU ALEZ MUSAOĞLU
Avrasya Sağlık Bilimleri Dergisi - 2025;8(2):117-126
Amaç: Mevcut çalışmanın amacı vardiyalı çalışma ve vardiyasız çalışmanın kas iskelet sistemi problemleri, yorgunluk düzeyi ve aktivite dengesi üzerindeki olası etkilerini tanımlamak ve bu parametrelerin birbiri ile ilişkilisini araştırmaktır. Yöntem: Araştırmacılar tarafından oluşturulan ön değerlendirme formu kullanılarak, sosyo-demografik bilgiler (yaş, cinsiyet, boy, kilo, medeni durum, çocuk sayısı, aile yapısı, şu an yaşanılan yer, çalışma yılı, günlük işte çalışma süresi, haftalık nöbet tutma sayısı, vardiyalı çalışma yılı) kaydedildi. Katılımcıların kas iskelet sistemi problemleri Cornell Kas İskelet Sistemi Rahatsızlıkları Ölçeği ile, yorgunluk düzeyleri Yorgunluk Şiddet Ölçeği ile, aktivite dengesi Aktivite-Rol Dengesi Anketi-11 Türkçe Versiyonu ile değerlendirildi. Bulgular: Çalışma 89 vardiyalı çalışan 107 vardiyasız çalışan ile tamamlandı. Vardiyalı çalışan grubundaki katılımcıların Cornell Kas İskelet Sistemi Rahatsızlıkları Ölçeğinin üst ekstremite (p<0,01), omurga (p<0,05), alt ekstremite (p<0,01) alt boyutları puanları ile toplam puan (p<0,01) ve aktivite dengesi arasında istatistiksel olarak anlamlı negatif bir ilişki saptandı. Yorgunluk düzeyi daha yüksek olan katılımcıların aktivite dengesi puanlarının daha düşük olduğu görüldü (p<0,01). Vardiyasız çalışan grubundaki katılımcıların Cornell Kas İskelet Sistemi Rahatsızlıkları Ölçeğinin üst ekstremite (p<0,05), omurga (p<0,01) alt boyutları puanları ile toplam puan (p<0,05) ve aktivite dengesi arasında istatistiksel olarak anlamlı negatif bir ilişki saptandı. Yorgunluk düzeyi daha yüksek olan katılımcıların aktivite dengesi puanlarının daha düşük olduğu görüldü (p<0,05). Gruplar arasında kas iskelet sistemi rahatsızlıkları, yorgunluk düzeyleri ve aktivite-rol dengesi puanları arasında fark olmadığı tespit edildi (p>0,05). Sonuç: Çalışma şeklinden bağımız olarak kas iskelet sistemi problemleri ve yorgunluk düzeyi arttıkça aktivite dengesinin azaldığı görülmüştür. Bununla birlikte vardiyalı ve vardiyasız çalışan bireylerin kas iskelet sistemi problemleri, yorgunluk düzeyi ve aktivite dengesi arasında istatiksel olarak fark olmadığı saptanmıştır.
