SEVİM KÜÇÜK, MELİKE BELKIS GÖKÇE, RAMAZAN SÜLEYMAN GÖKTÜRK
Turkish Journal of Pharmaceutical Sciences - 2018;15(3):347-353
Amaç: Anadolu’da “Sığır kuyruğu” olarak adlandırılan Verbascum L. (Scrophulariaceae) cinsi, ülkemizde 193’ü endemik olmak üzere 248 tür ile temsil edilmektedir. Çiçekleri müsilaj, uçucu yağ ve glikozitler taşır. Bazı Verbascum türleri halk arasında göğüs yumuşatıcı ve balgam söktürücü olarak, adet sancısını gidermede, yatıştırıcı, romatizma ağrılarını giderici ve ayrıca hayvan yaralarını tedavi etmekte kullanılmaktadır. Verbascum pestalozzae Boiss. ve Verbascum pycnostachyum Boiss. & Heldr. türlerinin kök, gövde ve yaprak anatomik yapıları ilk kez bu çalışmada verilmiştir. Araştırmalar sonucunda türlerin gövde ve yaprak anatomik özellikleri belirlenmiş ve veriler detaylı fotoğraflarla desteklenmiştir. Gen merkezi Anadolu olmasına rağmen Verbascum ile ilgili yeterli çalışmaların bulunmaması ve taşıdığı sekonder metabolitler ile potansiyel bir tıbbi bitki olması çalışmanın önemini artıracaktır. Gereç ve Yöntemler: V. pestalozzae ve V. pycnostachyum’a ait örnekler C3 Antalya’dan toplanmış, Akdeniz Üniversitesi Biyoloji Bölümü ve Anadolu Üniversitesi Eczacılık Fakültesi Herbaryumu’na konulmuştur. Türlerin teşhisi Türkiye florası ve Doğu Ege adaları kullanılarak belirlenmiştir. Anatomik çalışmalar için, örnekler doğal habitatlardan toplanmış ve %70 alkolde tutulmuştur. Araştırmada, olgun ve çiçekli bitkilerin kök, gövde ve yaprakları kullanılmıştır. Kök, çiçekli gövde ve yaprak kesitleri üzerinde incelemeler yapılmış. Türlerin anatomik yapılarının çizimleri Leitz SM-LUX binoküler mikroskop kullanılarak yapılmıştır. Kesitler gliserin jelatin ile daimileştirilip, Sartur reaktifiyle boyanmış ve fotoğraflar ışık mikroskobu (Olympus BX51T) ile çekilmiştir. Bulgular: V. pestalozzae ve V. pycnostachyum’un kök, gövde ve yapraklarından alınan kesitler incelenmiş ve bu bitkilere ait anatomik özellikler karşılaştırılmıştır. Sonuç: İki türe ait anatomik özellikler genellikle Metcalfe ve Chalk ve diğer çalışmalarda belirtilen bulgularla uyumludur. Sonuçlarımızın, taksonomistlere ek kanıt sağladığına ve türlerin ayrılmasına yardımcı olabileceğine kanısındayız. Türler üzerinde taksonomik, morfolojik ve anatomik bir çalışma olmaması, araştırmanın sistematik olarak tanıtımı için önemli hale getirmiştir.
