Ahmet CEVİZ, Gürkan ÖZDEN
Hemşirelik Bilimi Dergisi - 2026;9(1):124-135
Vicdani zekâ, bireyin etik değerlerini ve ahlaki sorumluluğu temel alarak düşünmesini, hissetmesini ve eyleme geçmesini sağlayan çok boyutlu bir beceridir. Entelektüel tevazu, empati, duygusal zekâ, öz farkındalık ve eleştirel düşünme gibi bileşenlerden oluşan bu yetkinlik, hemşirelerin etik ve profesyonel sorumluluklarını yerine getirme becerilerini artırmaktadır. Vicdani zekâ, hemşirelerin etik ikilemlerle başa çıkmasına, hasta ihtiyaçlarını etkin bir şekilde yönetmesine ve sağlık hizmetlerinde şeffaflık ile dürüstlük ilkelerine bağlı kalmasına olanak tanımaktadır. Hemşirelik pratiğinde vicdani zekâ, hasta merkezli karar almayı kolaylaştırmakta, disiplinler arası iş birliğini desteklemekte ve bakım kalitesini artırarak hasta memnuniyetini olumlu yönde etkilemektedir. Aynı zamanda hemşirelerin iş doyumu ve mesleki refah düzeylerinin artmasına katkı sağlamaktadır. Ancak, vicdani zekânın hemşirelik eğitimine yeterince entegre edilmemesi bu becerinin gelişimini kısıtlamaktadır. Araştırmalar, vicdani zekanın hemşirelerin mesleki yeterlilikleri, etik liderlikleri ve bakım davranışları ile olumlu bir ilişki içinde olduğunu göstermektedir. Ancak vicdani reddin etik sonuçları ve hemşirelerin bu konudaki deneyimleri üzerine daha fazla araştırma yapılması kritik öneme sahiptir. Bu makalede vicdani zekânın bileşenleri, hemşirelikteki önemi, sağladığı faydalar ile karşılaşılan zorluklar ve sınırlılıklar başlıkları altında ele alınarak kapsamlı bir değerlendirme sunulmuştur.
