İrem Hengirmen ACU
Journal of Contemporary Medicine - 2026;16(1):55-62
COVID-19 enfeksiyonunu takiben gelişen post-enfeksiyöz saç dökülmesi, önemli bir sekel olarak ortaya çıkmıştır. COVID-19 sonrasında bildirilen artmış telogen effluvium, androjenetik alopesi ve alopesi areata vakaları, immünolojik ve hormonal düzensizlikleri içeren multifaktöriyel bir patogenezi düşündür -mektedir. COVID-19 enfeksiyonu ile saç dökülmesi arasındaki mekanistik yolakları incelemek amacıyla anlatı türünde bir li -teratür taraması gerçekleştirilmiştir. Çalışmada saç folikülü bi -yolojisi, immün modülasyon, hormonal sinyal yolları ve SARS-CoV-2'ye özgü hücre giriş mekanizmaları üzerine yayımlanmış hakemli makaleler değerlendirilmiştir. COVID-19 ilişkili alope -sinin üç temel mekanizma üzerinden geliştiği saptanmıştır: (1) sitokin aracılı inflamasyonun saç folikül immün ayrıcalığını bozması, (2) androjen aracılı TMPRSS2 ekspresyonunun artma -sıyla viral girişin kolaylaşması ve (3) virüsün foliküllere doğrudan hasar vermesi. Vitamin D, immün düzenleyici ve anti-androje -nik özellikleri sayesinde proinflamatuar sitokinleri azaltmakta ve TMPRSS2 ekspresyonunu baskılamaktadır. Bu çift yönlü etki, viral invazyonu ve otoimmün kaynaklı saç dökülmesini azaltma potansiyeli taşımaktadır. Vitamin D, COVID-19 sonrası saç dökül -mesinin önlenmesi veya hafifletilmesinde çift etkili bir strateji olarak öne çıkmaktadır. İnflamatuvar kaskadların baskılanması ve TMPRSS2 ekspresyonunun azaltılmasındaki rolü, gelecekte yapılacak klinik ve translasyonel araştırmalarla daha kapsamlı biçimde değerlendirilmelidir.
