Metin Deniz KARAKOÇ, Demet Döndü KASIM
Kırıkkale Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi - 2026;28(2):198-205
Amaç: Dünya genelinde son yıllarda vitamin ve diğer besin takviyelerinin kullanımı giderek yaygınlaşmıştır. Bu çalışmanın amacı, genel popülasyonun vitamin ve besin takviyesi kullanımına ilişkin alışkanlıklarını değerlendirmektir. Özellikle bu ürünlerin tüketiminin gerçek sağlık ihtiyaçlarına dayanıp dayanmadığı ve bireylerin bu takviyeleri kullanma kararlarında medyanın ne ölçüde etkili olduğu araştırılmıştır. Gereç ve Yöntemler: Farklı demografik özelliklere sahip yetişkin katılımcılara uygulanan yapılandırılmış bir anket aracılığıyla tanımlayıcı kesitsel bir araştırma yapılmıştır. Anket; katılımcıların vitamin ve besin takviyesi kullanım sıklığı ve amacı, kararlarını etkileyen bilgi kaynakları, algılanan faydalar ve bu ürünleri kullanmalarının tıbbi öneriye mi yoksa kişisel tercihe mi dayandığı gibi soruları içermektedir. Kullanım desenleri tanımlayıcı istatistiklerle analiz edilmiş, demografik değişkenlerle takviye kullanım davranışları arasındaki ilişkileri değerlendirmek için ki-kare testleri uygulanmıştır. Bulgular: Çalışmaya toplam 400 kişi katılmıştır. Takviye kullanımında en yaygın nedenin bağışıklığı desteklemek olduğu belirlenmiştir (%88,9; p<0,0001). Ürünlerin en çok temin edildiği yerin eczaneler olduğu saptanmıştır (%52,2; p<0,0001). Erkek katılımcılarda en sık belirtilen tercih nedeni marka güvenilirliği (%78,7) iken, kadın katılımcılarda en etkili faktör kişisel öneri (%92,2) olmuştur (p<0,0001). Medya, özellikle genç yetişkinlerde olmak üzere kullanıcıların %75'ini etkilemiştir (p=0,00043). Kullanıcıların %90'ı belirli faydalar gördüklerini, ancak %7,5'i yan etki yaşadıklarını belirtmiştir. Sonuç: Araştırmamız vitamin ve gıda takviyelerinin yaygın şekilde ve çoğunlukla denetimsiz kullanıldığını göstermektedir. Ürün tercihinde medya etkisi ve çevresel öneriler önemli rol oynamaktadır. Yüksek kullanım oranlarına rağmen hekim danışmanlığı yetersiz kalmaktadır. Bu sonuçlar, toplumun bilinçlendirilmesi ve güvenli, kanıta dayalı takviye kullanımını teşvik edecek düzenleyici önlemlerin gerekliliğini ortaya koymaktadır.
