Nigar ÇELİK, Tuğba ÖZTÜRK, Fatma BAŞAR
Acıbadem Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi - 2026;17(4):0-0
Amaç: Bu çalışma, COVID-19 pandemisi sırasında kadınların üreme sağlığı davranışlarını ve üreme sağlığı hizmetlerine erişimini incelemeyi ve bunlarla ilişkili sosyodemografik faktörleri belirlemeyi amaçlamıştır. Yöntem: Bu tanımlayıcı çalışma, Türkiye' de yaşayan 18-49 yaş arasındaki 210 kadın ile yürütülmüştür. Veriler, sosyodemografik özellikler, üreme sağlığı davranışları, kontraseptif yöntem kullanımı, sağlık hizmeti kullanımı ve pandemi döneminde üreme sağlığı hizmetlerine erişimi içeren çevrimiçi bir anket aracılığıyla toplanmıştır. Veriler tanımlayıcı istatistikler, Pearson ki-kare testi ve binary lojistik regresyon analizi kullanılarak değerlendirilmiştir. Bulgular: Katılımcıların yaş ortalaması 32.34 +/- 9.28 idi. Kadınların %53.3'ü sağlık kuruluşlarına erişimde, %60.5'i ise sağlık randevusu almada güçlük yaşadığını bildirmiştir. Kontraseptif kullanım oranı %47,6 iken, %88,1'i modern kontraseptif yöntemlere erişimde güçlük yaşadığını belirtmiştir. Pandemi döneminde gebe kalan kadınların %43.2'si antenatal bakım, postpartum dönemde olan kadınların ise %44.4'ü bakım almıştır. Kontraseptif yöntem kullanımı sağlık güvencesi ve aile tipi ile, cinsel ilişki sıklığındaki değişim ise yaşanılan yer ile ilişkili bulunmuştur. Sağlık kuruluşlarına başvurmada yaşanan engeller sağlık güvencesi, jinekolojik muayene öyküsü ve çocuk sahibi olma planı ile ilişkili bulunmuştur. Binary lojistik regresyon analizinde, COVID-19 geçirme durumu, pandemi döneminde sağlık kuruluşlarına başvurmada engel yaşamama durumunun tek bağımsız yordayıcısı olarak belirlenmiştir (OR=3,035; %95 GA:1,526-6,035; p=0,002). Sonuç: COVID-19 pandemisi kadınların üreme sağlığı davranışlarını ve üreme sağlığı hizmetlerine erişimini etkilemiştir. İki değişkenli analizlerde çeşitli sosyodemografik özellikler üreme sağlığı davranışları ve sağlık hizmetlerine erişim ile ilişkili bulunmasına karşın, çok değişkenli analizde yalnızca COVID-19 geçirme durumu sağlık kuruluşlarına başvurmada engel yaşamama durumu ile bağımsız olarak ilişkili bulunmuştur. Bu bulgular, gelecekte yaşanabilecek halk sağlığı acil durumlarında üreme sağlığı hizmetlerinin eşitlikçi ve kesintisiz biçimde sürdürülmesinin önemini vurgulamaktadır.
