Serra KAYA, Begüm ÖZTÜRK, Burçin Akın SARI
Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar - 2026;18(3):790-804
Güncel sistematik derlemenin amacı, yakın partner şiddeti mağduru olan bireylerdeki ortak erken dönem uyumsuz şemaları ve şema alanlarını araştırmaktır. Bu derleme, erken dönem uyumsuz şemalarla yakın partner şiddeti arasındaki ilişkinin güncel bir katkısını literatüre sunmaktadır. Bu sistematik derleme, Preferred Reporting Items for Systematic Reviews and Meta-Analyses (PRISMA) protokolünün rehberliğinde hazırlanmıştır. Konuyla ilgili araştırma makalelerini bulmak için, PubMed, ProQuest, Scopus ve ScienceDirect veritabanları araştırılmıştır. Dahil etme kriterleri; İngilizce ya da Türkçe yayınlanan, yakın partner şiddeti mağdurlarının şemalarını inceleyen, son on yılda yayımlanan dergi makalelerinden oluşmaktadır. Seçilen makalelerin kalite kontrolü Standard Quality Assessment Criteria for Evaluating Primary Research Papers from a Variety of Fields kullanılarak değerlendirilmiştir. Bu sistematik derleme için, dahil etme ve hariç tutma kriterleri doğrultusunda 11 makale bulunmuştur. Bu derleme sonucunda erken dönem uyumsuz şemaların, olumsuz çocukluk dönemi deneyimleri ve yakın partner şiddeti mağduru olma arasında aracı rolü olduğu bulunmuştur. Çoğunlukla, kopukluk/reddedilme şema alanı ve duygusal yoksunluk, güvensizlik/kötüye kullanılma, terk edilme ve zarar görmeye veya hastalığa karşı savunmasızlık şemaları, yakın partner şiddeti mağduru olma ile anlamlı ilişki içinde bulunmuştur. Çalışmanın önemli sınırlılıkları arasında örneklemlerin çoğunun kadın olması, sadece nicel araştırmalardan oluşması ve sadece Türkçe veya İngilizce dilinde yazılan araştırmalardan oluşmasıdır.
