Afra ÇALIK KUŞ, Osman YILDIRIM
Süleyman Demirel Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi - 2026;17(2):299-311
Amaç: Bu çalışma, diyabet riski değerlendirilmesi yapılan yetişkinlerde yapay zeka destekli bir ciddi oyunun sağlıklı yaşam biçimi davranışları üzerindeki etkinliğini değerlendirmeyi ve katılımcıların hastalığa yönelik davranış değişikliklerini incelemeyi amaçlamaktadır. Yöntem: Çalışma, diyabet tanısı almamış 60 yetişkin ile tek gruplu yarı deneysel tasarımda yürütülmüştür. Sağlıklı Yaşam Biçimi Davranışları Ölçeği -II (SYBDÖ -II) altı aylık süreçte dört zaman noktasında uygulanmış; sağlık sorumluluğu, fiziksel aktivite, beslenme, manevi gelişim, kişilerarası ilişkiler, stres yönetimi alt boyutları ve toplam puan değerlendirilmiştir. Oyun mekaniğinin algılanan davranışsal etkisi yapılandırılmış bir değerlendirme formu ile ölçülmüştür. Veriler Greenhouse -Geisser ve Bonferroni düzeltmeleri uygulanarak tekrarlı ölçümler ANOVA ile analiz edilmiştir. Bulgular: SYBDÖ -II toplam puanı tüm ölçüm noktalarında progresif artış göstermiştir (p<.001). Fiziksel aktivite alt boyutu zaman içinde artan etki büyüklükleriyle en güçlü değişimi (eta p²=.134, p<.001), sağlık sorumluluğu ise tüm izlem noktalarında tutarlı iyileşme göstermiştir (etap²=.222, p<.001). Beslenme alt boyutu puanları zaman içinde artış göstermiş ancak düzeltme sonrasında istatistiksel anlamlılık düzeyine ulaşamamıştır (p=.013). Katılımcıların %60'ı özdeşleşme güdüsüyle motive olduğunu bildirmiş, %95'i oyunu tavsiye etmiştir. Sonuç: Yapay zeka destekli ciddi oyunların, sağlıklı davranış geliştirme ve fiziksel aktivite davranışlarını altı ay boyunca iyileştirerek diyabet önlemeye katkı sağlayabileceği düşünülmektedir. Fiziksel aktivitedeki progresif artışın etkilerin zamanla azaldığını gösteren literatürle çelişmesi, yapay zeka tabanlı kişiselleştirmenin uzun vadeli motivasyonu sürdürebileceğine işaret etmektedir.
