Berra Cansız KÖSESOY
Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar - 2026;18(4):1405-1423
Bu araştırma, yasın çok boyutlu doğasını merkeze alan, yas ile yalnız kalma deneyimini psikiyatri ve sosyal hizmet yaklaşımları ekseninde değerlendiren anlatısal bir derleme niteliğindedir. Araştırmanın problem odağı; "yasın ardından deneyimlenen yalnızlığın, bireysel bir eksiklik değil sosyal ve kurumsal yapılar tarafından üretilerek pekiştirilen bir sosyal sağlık sorunu olduğu" iddiasıdır. Bu kapsamda yas, yalnızca bireysel bir tepki olarak değil, biyopsikososyal süreçler bağlamında değerlendirilmiştir. Yas süreci ve tedavisi, sosyal destek mekanizmaları, toplumsal normlar ve yapısal eşitsizlikler odağında ele alınmıştır. Ayrıca, yasın psikiyatrik kavramsallaştırması, yalnızlık ve sosyal izolasyonun yas ile ilişkisi, sosyal sağlık açısından yas, sosyal hizmetin yas süreçlerindeki rolü, psikiyatrik müdahaleler ile sosyal hizmet uygulamalarının bütünleşme ihtiyacı ve mevcut uygulamalardaki sınırlılıkları tartışılmıştır. Yalnız yaşayanlar, yaşlılar, kronik ve ölümcül bir hastalığı olanlar, göçmen ve mülteciler ile LGBT bireyler gibi farklı dezavantajlı grupların yas süreçlerindeki deneyimleri ve karşılaştıkları sosyal riskler değerlendirilmiştir. Psikiyatri ve sosyal hizmet yaklaşımlarının, yas süreçlerine ilişkin benzer ve farklı yönleri ortaya konularak disiplinlerarası entegrasyon için bir çerçeve sunulmuştur. Bu doğrultuda, yas ile yalnız kalma deneyiminin kapsamlı bir şekilde ele alınabilmesi için psikiyatri ve sosyal hizmet temelli yaklaşımları bütünleştiren, sosyal sağlığı merkeze alan müdahale modellerinin geliştirilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.
