Ecem ÖZGÜL, Nedime Hazal DÖNER
Geriatrik Bilimler Dergisi - 2026;9(1):115-127
Amaç: Bu çalışma, yaşlı bireylerin iklim değişikliğini gündelik yaşamları içinde nasıl yorumladıklarını, duygusal olarak nasıl konumlandırdıklarını ve iklim değişikliğine yönelik eylem kapasitelerini nasıl algıladıklarını incelemek amacıyla yürütülmüştür. Gereç ve Yöntem: Araştırma nitel tasarımda gerçekleştirilmiştir. İzmir ilinde yaşayan yaşlı bireylerle amaçlı örnekleme yöntemi kullanılarak derinlemesine yarı yapılandırılmış görüşmeler yapılmıştır. Görüşmeler ses kaydı alınarak sözcüğü sözcüğüne çözümlenmiş ve veriler tümevarımsal tematik analiz yöntemi ile analiz edilmiştir. Çalışmada veri doygunluğu sağlanmış ve katılımcı teyidi yapılmıştır. Bulgular: Analiz sonucunda dört ilişkili ana tema belirlenmiştir: (a) iklim değişikliğini anlama, (b) geleceğe yönelik algılar ve kuşaklararası değerlendirmeler, (c) iklim olaylarını deneyimleme ve baş etme süreçleri ve (d) bireysel sorumluluk ve uyum girişimleri. Katılımcılar iklim değişikliğini çoğunlukla sıcaklık artışı ve kuraklık gibi gözlemlenebilir çevresel değişimler üzerinden tanımlamış, aynı zamanda konuyu gelecek odaklı ve kuşaklararası bir sorumluluk çerçevesinde değerlendirmiştir. İklim olaylarının gündelik yaşam ve sağlık üzerinde endişe ve kaygı gibi duygusal tepkilerin yanı sıra bedensel etkiler oluşturduğu ifade edilmiştir. İklim değişikliğine uyum girişimlerinin ağırlıklı olarak hane düzeyinde ve tasarruf odaklı olduğu, bu girişimlerin topluma ve gelecek nesillere karşı duyulan sorumluluk duygusuyla motive edildiği görülmüştür. Güçlü etik kaygılara rağmen, katılımcıların yapısal düzeyde eylem kapasitelerini sınırlı algıladıkları belirlenmiştir. Sonuç: İklim değişikliği, yaşlılık döneminde sağlık, gündelik yaşam ve kuşaklararası sorumluluk boyutlarıyla çok yönlü bir olgu olarak deneyimlenmektedir. Yaşlı bireylerin deneyimlerinin iklim ve halk sağlığı politikalarına dâhil edilmesi, yaşa duyarlı ve yerel bağlama uygun uyum stratejilerinin geliştirilmesine katkı sağlayabilir.
