ELİF GENÇER ŞENDUR, AYKUT TURGUT
Akdeniz Hemşirelik Dergisi - 2025;4(2):90-99
Dünyada ve ülkemizde yaşlı nüfus artışı ile birlikte kronik hastalıklar, hastalıklarla ilişkili komplikasyonlar, bakım ihtiyacı ve sosyal destek ihtiyacı artış göstermektedir. Kronik hastalıkların tanı, tedavi, takip ve öz yönetim süreçlerinde teknoloji destekli uygulamaların kullanımını gittikçe yaygınlaşmaktadır. Yaşlılarda kronik hastalıklar ile birlikte yaşlılığa bağlı gelişen fiziksel ve psikososyal değişikliklerin tanı, takip, tedavi, uyum ve rehabilitasyon gibi sağlık bakım süreçlerinde yapay zeka destekli uygulamalar önemli bir rol oynamaktadır. Yapay zeka uygulamaları bireyselleştirilmiş bakım hizmeti sunma, mevcut ve olası riskleri saptama, hastalıkların tanılama sürecini kolaylaştırma, tedaviye uyum sürecine destek olma, psikososyal destek sağlama, rehabilitasyon sürecini güçlendirme gibi pek çok olumlu etkisi ile birlikte öz yönetim süreçlerinde hasta aktifliğini artırmaktadır. Ancak, tüm bu faydalarına rağmen, yapay zeka destekli uygulamaların yaşlı bireylerin sağlık hizmetlerine entegrasyonu ve bu sistemlere uyum sağlamaları sürecinde bazı zorluklar ve etik kaygılar da bulunmaktadır. Veri gizliliği, algoritmik önyargılar, dijital okuryazarlık ve bu teknolojilere erişilebilirlik gibi konuların ele alınması, yaşlı bakımında bu uygulamaların etkili ve adil bir şekilde kullanılmasını sağlamak açısından kritik önem taşımaktadır. Bu derleme, yaşlı bireylerin kronik hastalık yönetiminde yapay zeka destekli uygulamaların rolünü, etkinliğini, sunduğu olanakları ve karşılaşılabilecek etik ve uygulamaya yönelik zorlukları bütüncül bir şekilde ele almayı amaçlamıştır. Sağlık bakım profesyonellerine ve araştırmacılara, yaşlı bakımına yönelik yapay zeka temelli çözümleri değerlendirirken etik duyarlılığı yüksek, birey odaklı ve erişilebilir yaklaşımlar geliştirmeleri konusunda yol gösterici olabileceği düşünülmektedir.
