Mustafa LEVENT, Elif GECEGELEN, Mihriban GÜNGÖR, Mert EŞME, Cafer BALCI, Burcu Balam DOĞU, Mustafa CANKURTARAN, Meltem Gülhan HALİL
Hitit Medical Journal - 2026;8(3):651-663
Amaç: Dejeneratif lomber artefaktlar (osteofit, abdominal aort kalsifikasyonu [AAK], skolyoz) çift enerjili X-ışını absorbsiyometrisinde (DXA) kemik mineral yoğunluğunu (KMY) yanlış yüksek gösterebilir. Yaşlı Türk erkeklerinde bu duruma bağlı osteoporoz yanlış sınıflandırılma oranını belirlemeyi amaçladık. Gereç ve Yöntem: Retrospektif kesitsel tasarımlı bu çalışmaya 65-75 yaş arası 220 erkek dahil edildi. DXA sonuçlarına kör değerlendirilen lomber radyografilerde osteofit, AAK ve skolyoz varlığı 0-3 arasında skorlandı. Dünya Sağlık Örgütü kriterlerine göre lomber ve femur boynu T-skorları bireyler içinde karşılaştırıldı. Birincil sonlanım, femur boynunda lomber omurgaya kıyasla daha düşük kemik yoğunluğu kategorisine yeniden sınıflandırılma oranıydı. Yeniden sınıflandırma ile ilişkiler, 14 karıştırıcıya göre düzeltilmiş çok değişkenli lojistik regresyon ile değerlendirildi. Bulgular: Artefakt sıklığı %82,3 olarak saptandı (181/220; osteofit %72,3, AAK %38,6, skolyoz %19,1). Lomber ve femur boynu T-skorları arasındaki ortalama fark 1,27 birim (%95 güven aralığı [GA] 1,09-1,46) olup uyum zayıftı (ağırlıklı kappa = 0,37). 220 olgunun 74'ü (%33,6) femur boynunda daha düşük kemik yoğunluğu kategorisine yeniden sınıflandı. Yeniden sınıflandırma oranı artefakt skoru grupları arasında farklılık gösterdi (eğilim p=0,03). T-skoru uyumsuzluğu için de aynı eğilim izlendi (eğilim p=0,001). Osteofit varlığında L4 KMY %13,0 daha yüksekti (%95 GA 7,1-20,0). Yeniden sınıflandırma ile bağımsız olarak ilişkili tek artefakt AAK idi (düzeltilmiş rölatif risk 1,75, %95 GA 1,23-2,51). Elastik-net ve LASSO ile korunan tek değişken de AAK oldu. Sonuç: Yaşlı Türk erkeklerinin üçte birinde femur boynu kemik yoğunluğu kategorisi lomber omurgaya kıyasla daha düşük bulundu ve bu durumla en güçlü ilişkili artefakt AAK oldu. Spinal dejenerasyonu olan, özellikle de AAK bulunan yaşlı erkeklerde femur boynu ölçümleri ayrı bir dikkat gerektirmektedir.
