ZEYNEP ÜNVER, ZELİHA CENGİZ
Genel Tıp Dergisi - 2025;35(4):613-623
Amaç: Çalışma yaşlı bireylerde kırılganlık ve kognitif değişikliklerin akılcı ilaç kullanımına etkisi olup olmadığını belirlemek amacıyla yapıldı. Yöntem: Tanımlayıcı kesitsel tipte yapılan çalışmanın verileri, Mart 2021 - Haziran 2021 tarihleri arasında toplandı. Bilişsel gerileme olmaksızın 60 yaş ve üzerindeki 251 yaşlı birey dahil edildi. Yaşlı bireylerin demografik ve tıbbı özelliklerinin yanında kırılganlık durumu, mental durumu ve akılcı ilaç kullanımı 25-35 dakikalık bir anket uygulama süresinde ölçüldü. 1,22, akılcı ilaç Bulgular: Yaşlıların kırılganlık puanları 1,65 5,46 olarak 16,31 ve mental durum puanları 20,83 kullanım puanları 72,16 bulundu. Akılcı ilaç kullanımı ile kırılganlık arasında negatif yönde (r= -,314); mental durum arasında ise pozitif yönde (r= ,595**) istatistiksel olarak önemli ilişki bulundu. Akılcı ilaç kullanımında çoklu ilaç kullanımı, hastanede yatma öyküsü, eğitim durumu, gelir durumu, yaş ve birlikte yaşanılan birey değişkenlerine göre istatistiksel olarak önemli değişiklik saptandı (p<0,05). Regresyon analizi yaşlılarda mental durum puanı, gelir durumu, eğitim durumu yaş ve birlikte yaşanılan kişi değişkenlerini içeren akılcı ilaç kullanımına ait nihai modelin toplam varyansın % 43’ini açıkladığını gösterdi. Sonuç: Akılcı ilaç kullanımı yaşlılarda yeterli düzeyde değildi ve kognitif değişiklikler ile kırılganlık akılcı ilaç kullanımını olumsuz etkilemiştir. Bu doğrultuda yaşlı bireylerde ilaç kullanımının akılcı ilaç ilkelerine uygun olabilmesi için mental durum ve kırılganlık faktörlerinin göz önüne alınması önerilmektedir.
