Tahir Burak SARITAŞ, Burak YILDIRIM, Sefa PARLAK, Cemil ERTÜRK
Harran Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi - 2026;23(2):258-265
Amaç: Yaşlı erişkinlerde instabil intertrokanterik femur kırıkları sonrası bir yıllık mortalite halen yüksektir; komorbidite yükü, perioperatif faktörler ve inflamatuvar belirteçleri birlikte değerlendiren bütüncül prognostik modeller ise sınırlıdır. Materyal ve metod: Bu retrospektif tek merkezli kohort çalışmasında, AO/OTA 31A2-31A3 kırığı olan ve 2017-2020 yılları arasında antirotator proksimal femoral çivi (A-PFN) veya çimentosuz bipolar hemiartroplasti (HA) uygulanan >=65 yaşındaki 141 hasta değerlendirildi. Birincil sonlanım noktası ameliyat sonrası bir yıllık mortaliteydi. Başlangıç demografik veriler, Charlson Komorbidite İndeksi (CCI), ameliyata kadar geçen süre, hastanede kalış süresi, transfüzyon ünite sayısı ve başvuru anındaki inflamatuvar belirteçler (NLR, PLR, MLR, SII) analiz edildi. Tek değişkenli ilişkiler Spearman korelasyonu ve ki-kare/Fisher testleri ile değerlendirildi; ardından kolinerlik tanıları ve adım adım azaltma (step-down) yaklaşımı ile çok değişkenli lojistik regresyon uygulandı. Bulgular: Bir yıllık mortalite %35,5 (50/141) olarak saptandı. Tek değişkenli analizlerde mortalite; ameliyata kadar geçen süre, hastanede kalış süresi, CCI, NLR, PLR, MLR ve SII ile ilişkiliydi (tümü p<0,05). Tam çok değişkenli modelde yalnızca CCI (OR 2,807, %95 GA 1,619-4,860; p<0,001), MLR (OR 2,034, %95 GA 1,133-3,647; p=0,017) ve SII (OR 3,007, %95 GA 1,010-8,953; p=0,048) bağımsız belirleyiciler olarak kaldı. Model indirgeme sonrası da bu ilişkiler korundu: CCI (OR 2,71, %95 GA 1,63-4,50; p<0,001), MLR (OR 1,69, %95 GA 1,05-2,72; p=0,030) ve SII (OR 1,73, %95 GA 1,03-2,91; p=0,037). Cerrahi teknik (A-PFN'ye karşı HA) mortalite ile bağımsız olarak ilişkili değildi. Sonuç: Yaşlı instabil intertrokanterik kırık hastalarında komorbidite yükü (CCI) ve inflamatuvar durum (MLR, SII) bir yıllık mortaliteyi bağımsız olarak öngörürken, cerrahi yöntem bağımsız bir belirleyici değildir. Ameliyat öncesi klinik-inflamatuvar birleşik değerlendirme risk sınıflamasını geliştirebilir; bulguların dış doğrulama ile desteklenmesi gereklidir.
