Müge MUTLU, Celal YEŞİLKAYA
Acta Medica Alanya - 2026;10(2):185-192
Amaç: Yüz yüze etkileşimler sırasında bireyin dikkatini akıllı telefona yönelterek karşısındaki kişiyi görmezden gelmesi olarak tanımlanan phubbing, son yıllarda ergenler arasında giderek yaygınlaşmaktadır. Ancak, Yaygın Anksiyete Bozukluğu (YAB) olan bireylerde anksiyete ile ilişkisi net değildir. Bu çalışma, ergenlerde anksiyete, baş etme stratejileri, phubbing davranışı ve annelerin duygusal işlevselliği arasındaki ilişkileri incelemeyi ve kaçınmacı ile olumsuz baş etme stratejilerinin anksiyete-phubbing ilişkisindeki aracı rolünü test etmeyi amaçlamıştır. Yöntem: Çalışmaya bir çocuk ve ergen psikiyatrisi polikliniğinden başvuran 136 YAB tanılı ergen (%61,0 kız; ortalama yaş = 14,3 +/- 1,8 yıl) ve anneleri dahil edilmiştir. Tanılar K-SADS ile konulmuştur. Ergenler anksiyete düzeyi, phubbing ve baş etme becerilerini değerlendiren ölçekleri; anneler ise aleksitimi ve duygu düzenleme güçlüklerini değerlendiren ölçekleri doldurmuştur. Dolaylı etkileri incelemek amacıyla paralel aracılık modeli (PROCESS makrosu; 5.000 bootstrap örneklemi) kullanılmıştır. Bulgular: Ergen anksiyetesi ile phubbing arasında pozitif yönde anlamlı bir ilişki bulunmuştur (r = 0,308, p < 0,001). Anne aleksitimisi ve duygu düzenleme güçlükleri genel olarak ergen çıktılarıyla anlamlı ilişkiler göstermemiştir; yalnızca annede duyguları tanımada güçlük, ergen anksiyetesi ile zayıf düzeyde ilişkili bulunmuştur (r = 0,200, p = 0,020). Aracılık analizi, kaçınmacı ve olumsuz baş etme stratejilerinin birlikte anksiyete ile phubbing arasındaki ilişkiyi aracıladığını göstermiştir (toplam dolaylı etki = 0,118, %95 GA [0,02, 0,24]). Bununla birlikte, anksiyetenin phubbing üzerindeki doğrudan etkisi de anlamlıdır. Model, phubbing varyansının %13,4'ünü açıklamaktadır. Sonuç: Bulgular, kaçınma temelli baş etme stratejilerini hedefleyen müdahalelerin, anksiyetesi yüksek ergenlerde phubbing davranışını ve buna bağlı kişilerarası olumsuz sonuçları azaltmada yararlı olabileceğini düşündürmektedir.
