BEYZANUR DEMİRCİ, SULTAN AKEL, SONGÜL DERİN
Gazi Sağlık Bilimleri Dergisi - 2025;10(1):22-32
Yaygın anksiyete bozukluğu (YAB), özellikle ergenlerde motivasyonu, rutinleri ve sosyal rolleri sınırlandırarak okupasyonel katılım üzerinde önemli bir etkiye sahiptir. Ergoterapi modelleri kullanılarak YAB’ ın ergenlerin okupasyonel performansı üzerindeki etkisini inceleyen az sayıda çalışma bulunmaktadır. Bu çalışmanın amacı, YAB tanılı ergenlerde okupasyonel katılım kısıtlamalarını araştırmak ve katılımı kolaylaştıran veya engelleyen faktörleri belirlemek için İnsan Aktivite-Rol Modeli Tarama Aracı’nı (MOHOST) kullanmaktır. Çalışmaya 21 YAB tanısı konmuş ve 21 sağlıklı kontrol olmak üzere toplam 42 ergen katılmıştır. Veriler, motivasyon, okupasyonel kalıplar, süreç becerileri, motor beceriler ve çevresel faktörleri değerlendirmek için MOHOST kullanılarak eşzamanlı çevrimiçi görüşmeler yoluyla toplanmıştır. Grupları karşılaştırmak ve temel değişkenler arasındaki ilişkileri keşfetmek için istatistiksel analiz kullanılmıştır. YAB tanılı ergenlerin toplam MOHOST puanları sağlıklı kontrollere kıyasla anlamlı derecede düşüktü (p<0.001). Okupasyon için motivasyon, okupasyon kalıpları ve süreç becerilerini içeren alt ölçek puanları da YAB grubunda anlamlı derecede düşüktü (p<0.05). Sınırlı fiziksel ve sosyal kaynaklar gibi çevresel faktörler, azalan okupasyonel motivasyon ve katılım ile pozitif korelasyon göstermiştir. YAB tanılı ergenler hem kişisel hem de çevresel faktörlerden kaynaklanan önemli okupasyonel katılım kısıtlamaları yaşamaktadır. Bu bulgular, motivasyonu artırmak, rutinleri eski haline getirmek ve sosyal rolleri desteklemek için ergoterapide bireyselleştirilmiş ve çevre odaklı müdahalelerin önemini vurgulamaktadır. Gelecekteki çalışmalar, bu tür müdahalelerin YAB tanılı ergenler üzerindeki uzun vadeli etkilerini araştırmalıdır.
