Duygu Uzun, Adviye Esin Yılmaz
Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar - 2026;18(1):332-353
Üstbilişsel terapi, yaygın anksiyete bozukluğunun tedavisinde giderek artan bir ilgi görmekte ve alan yazında daha sık ele alınmaktadır. Bu araştırmanın amacı yaygın anksiyete bozukluğunun tedavisinde üstbilişsel (metakognitif) terapinin etkililiğini gözden geçirmektir. Bu doğrultuda ScienceDirect, PubMed, Web of Science ve EBSCOHost veri tabanlarında yapılan tarama sonucunda, belirlenen dahil etme ve dışlama kriterlerini karşılayan 11 araştırma olduğu görülmüştür. Çalışmaya dahil edilen araştırmalar örneklem, yöntem ve sonuçlar gibi çeşitli yönlerden değerlendirilmiştir. Gözden geçirme sonuçları, üstbilişsel terapi alan yaygın anksiyete bozukluğu tanısı olan hastaların endişe ve anksiyete düzeylerinin önemli ölçüde azaldığını ve bu hastaların büyük çoğunluğunun klinik düzeyde iyileşme gösterdiğini ortaya koymaktadır. Üstbilişsel terapi sonrasında yaygın anksiyete bozukluğu tanı kriterlerini artık karşılamayarak tamamen iyileşen hastaların oranının ise oldukça yüksek olduğu tespit edilmiştir. Araştırma sonuçları ayrıca üstbilişsel terapinin gevşeme uygulaması, bilişsel davranışçı terapi ve belirsizliğe tahammülsüzlük terapisiyle karşılaştırıldığında daha yüksek iyileşme oranları sağladığını ve hem kısa hem de uzun vadede daha etkili bir tedavi seçeneği olarak öne çıktığını göstermektedir. Üstbilişsel terapi, yaygın anksiyete bozukluğunun gelişiminde ve sürmesinde kritik rol oynayan olumlu ve olumsuz üstbilişsel inançları etkili bir şekilde azaltmaktadır. Ayrıca üstbilişsel terapinin, bireysel veya grup formatında uygulanmasından bağımsız olarak, yaygın anksiyete bozukluğunun tedavisinde etkili olduğu belirlenmiştir.
