Beyza Nur KARCI, Fatih DÖNMEZ, Burak KUZU
Ankara Üniversitesi Eczacılık Fakültesi Dergisi - 2026;50(3):578-591
Amaç: Tip 2 diyabet, kronik hiperglisemi ile karakterize edilen ve dünya genelinde önemli bir sağlık sorunu olan metabolik bir hastalıktır. alpha -Glukozidaz inhibitörleri postprandiyal kan şekeri düzeylerinin kontrolünde önemli rol oynasa da, mevcut ilaçlar çeşitli yan etkiler ve sınırlı etkinlik göstermektedir. Bu çalışmada, daha etkili alpha -glukozidaz inhibitörleri geliştirmek amacıyla yeni pirazol -barbitürat hibrit bileşikleri tasarlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Hedef moleküller rasyonel tasarımla sentezlenmiş ve NMR ile HRMS analizleri kullanılarak karakterize edilmiştir. alpha -Glukozidaz enzimine karşı inhibitör etkileri p -NPG substratı kullanılarak in vitro ortamda değerlendirilmiştir. Enzim aktivitesi spektrofotometrik olarak ölçülmüş ve IC?? değerleri hesaplanmıştır. Sonuç ve Tartışma: Sentetik türevlerden yalnızca 4 -bifenil grubu taşıyan 17f bileşiği güçlü alpha -glukozidaz inhibitör aktivitesi göstermiştir (IC??=35.28+/-1.14 µM) ve referans ilaç akarbozdan daha etkili bulunmuştur. Diğer türevler (IC??>200 µM) etkisizdir. Aromatik hacim ve hidrofobikliğin enzim bağlanmasında önemli rol oynadığı gözlemlenmiştir. Moleküler kenetlenme çalışmaları, 17f'in enzim aktif bölgesindeki pi -pi etkileşimleri ve hidrofobik bağlanma ile uyumlu olduğunu desteklemiştir. Bulgular, 17f bileşiğini antidiabetik ajan geliştirme süreci için potansiyel bir aday olarak ortaya koymaktadır.
