Kerem BURAN, Gökhan ZENGİN
Journal of Immunology and Clinical Microbiology - 2026;11(2):82-93
Amaç: Bu çalışmada, dört yeni Schiff bazı türevinin sentezlenmesi, spektroskopik yöntemlerle yapısal karakterizasyonlarının gerçekleştirilmesi ve antioksidan aktiviteleri ile alpha-amilaz, alpha-glukozidaz ve tirozinaz inhibitör etkilerinin araştırılması amaçlanmıştır. Yöntem: Schiff bazı türevleri, substitüe anilin türevleri ile alifatik ve alpha,beta-doymamış aldehitlerin kondenzasyon reaksiyonları sonucunda sentezlendi. Elde edilen bileşiklerin yapıları FT-IR, 1H NMR, 13C NMR ve ESI-MS analizleri ile doğrulandı. Antioksidan aktiviteler DPPH, ABTS, CUPRAC, FRAP, fosfomolibden ve metal şelatlama yöntemleri kullanılarak değerlendirildi. Enzim inhibitör aktiviteleri alpha-amilaz, alpha-glukozidaz ve tirozinaz enzimleri üzerinde spektrofotometrik yöntemlerle belirlenmiş ve IC50 değerleri hesaplanmıştır. Bulgular: Sentezlenen bileşikler belirgin yapı-aktivite ilişkileri sergilemiştir. Bileşik 2, alpha-amilaz ve alpha-glukozidaz enzimlerine karşı akarboz ile karşılaştırılabilir inhibitör aktivite göstererek en güçlü antidiyabetik aday olarak öne çıkmıştır. Bileşik 3 ve 4, özellikle ABTS radikal giderme ve indirgeme gücü deneylerinde daha yüksek antioksidan aktivite göstermiş, 4 ise sentezlenen bileşikler arasında en güçlü tirozinaz inhibitör aktivitesini sergilemiştir. Sonuçlar, para-klor substitüsyonunun karbonhidrat hidroliz enzimlerinin inhibisyonunu artırdığını, alpha,beta-doymamış konjuge yan zincirin ise antioksidan ve tirozinaz inhibitör aktivitelerini olumlu yönde etkilediğini ortaya koymuştur . Sonuç: Bu çalışma, Schiff bazı iskeletinde gerçekleştirilen küçük yapısal değişikliklerin biyolojik aktivite üzerinde önemli etkiler oluşturduğunu göstermiştir. Özellikle bileşik 2, güçlü alpha-amilaz ve alpha-glukozidaz inhibitör özellikleri ile potansiyel bir antidiyabetik aday olarak dikkat çekerken, 3 ve 4 üstün antioksidan ve tirozinaz inhibitör aktiviteleri ile öne çıkmıştır. Elde edilen bulgular, Schiff bazı türevlerinin çok fonksiyonlu biyolojik aktiviteye sahip yeni moleküllerin geliştirilmesi açısından umut verici yapılar olduğunu ortaya koymakta ve bu bileşiklerin etki mekanizmalarının aydınlatılmasına yönelik ileri biyolojik çalışmalar için bilimsel bir temel oluşturmaktadır .
