Nevra Karaca BICAKCI, Guven SONER, Ayse CALMAZ, Rukiye Turk DELIBALTA, Selen Arya AVANAS
Kafkas Tıp Bilimleri Dergisi - 2026;16(1):62-67
Amaç: Bu araştırma yetişkin bireylerde algılanan gıda okuryazarlığı düzeyinin belirlenmesi amacıyla kesitsel bir çalışma olarak yapılmıştır. Gereç ve Yöntem: Bu araştırma kesitsel türde yapılmıştır. Araştırmanın evrenini 18 yaş üzeri yetişkin bireyler oluşturmaktadır. Araştırmada evreni bilinmeyen örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Örneklem büyüklüğü hesaplamasında %95 güven düzeyi, p=0,50 olasılık ve d=0,05 hata payı esas alınmış ve bu formül doğrultusunda minimum örneklem sayısı 385 kişi olarak belirlenmiştir. Araştırma online platform üzerinden 814 gönüllü bireyin katılımıyla tamamlanmıştır. Bulgular: Araştırmada katılımcıların yaş ortalamasının 30,78+/-10,74 ve min-max: 18-68 olduğu belirlenmiştir. %72,4'ü kadın olan katılımcıların %87,2'si üniversite mezunudur. Katılımcıların Algılanan Gıda Okuryazarlığı Ölçeğinden (AGOY) elde edilen toplam puan ortalamalarının 89,66+/-7,49 olduğu belirlenmiştir. Katılımcıların sosyo-demografik özelliklere göre algılanan gıda okuryazarlığı (AGOY) ölçeği puan ortalamaları karşılaştırıldığında kadınların puan ortalamalarının erkeklere göre, bekâr olan katılımcıların evli olanlara göre ve sigara, alkol gibi herhangi bir madde bağımlılığı olmayanların, herhangi bir madde bağımlılığı olanlara göre ölçek puan ortalamalarının daha yüksek olduğu ve aralarındaki farkın istatistiksel olarak anlamlı olduğu (p<0,05) belirlenmiştir. Sonuç: Özetle, bu çalışma yetişkinlerin genel olarak orta-iyi düzeyde gıda okuryazarlığına sahip olduğunu, ancak özellikle etiket okuma ve öğün planlama becerilerinde belirli eksikliklerin bulunduğunu ortaya koymuştur. Sağlıklı beslenme üzerinde oldukça etkili olan bilinçli gıda okuryazarlığı düzeyinin toplum bazında artırılması için planlanan çalışmaların yalnızca tek bir bölgedeki yetişkinlerle sınırlı olması ve verilerin öz-bildirimlere dayanması göz önünde bulundurulduğunda, gelecekteki çalışmalar daha çeşitli popülasyonları içermeli ve yaş, meslek ve bölgesel kültür gibi bağlamsal faktörlerin gıda okuryazarlığını nasıl etkilediğini araştırmalıdır.
