Esin AKSU, Esra ÖRENLİLİ YAYLAGÜL
Adnan Menderes Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi - 2026;10(3):421-442
Amaç: Bu araştırma, yetişkin bireylerin algılanan gıda okuryazarlığı (AGOY) düzeyleri ile sağlıklı beslenmeye ilişkin tutumları (SBİT) arasındaki ilişkiyi belirlemek amacıyla yürütülmüştür. Yöntem: Analitik kesitsel tasarımda yürütülen bu araştırmaya Ağustos 2022-Mayıs 2023 tarihleri arasında kartopu örnekleme yöntemiyle ulaşılan 627 gönüllü yetişkin birey (283 erkek, 344 kadın; yaş ortalaması: 34.44+/-10.72 yıl) katılmıştır. Veriler çevrimiçi anket formu aracılığıyla toplanmış; Sağlıklı Beslenmeye İlişkin Tutum Ölçeği (SBİTÖ) ve Algılanan Gıda Okuryazarlığı Ölçeği (AGOY) uygulanmıştır. Veriler bağımsız örneklemler t testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA), Pearson korelasyon analizi ve çoklu doğrusal regresyon analizi ile değerlendirilmiştir. Bulgular: Cinsiyet, eğitim düzeyi, BKİ, diyet öyküsü, beslenme bilgisi kaynağı, düzenli fiziksel aktivite ve etiket okuma sıklığı değişkenlerine göre SBİT puanları arasında anlamlı bir fark saptanmıştır. AGOY düzeyleri açısından ise yaş grubu, cinsiyet, eğitim düzeyi, medeni durum, çocuk sahibi olma, diyet öyküsü, BKİ, beslenme bilgisi kaynağı, fiziksel aktivite ve etiket okuma sıklığı açısından anlamlı fark saptanmıştır. SBİTÖ puanları ile AGOY düzeyleri arasında pozitif yönlü, orta düzeyde ve istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki belirlenmiştir (r = .428, p< .001). Çoklu doğrusal regresyon analizinde gıda okuryazarlığı ve eğitim düzeyinin SBİTÖ puanını anlamlı düzeyde yordadığı; cinsiyet, obezite, düzenli fiziksel aktivite yapmama ve beslenme bilgisini sosyal medyadan edinmenin ise AGOY düzeyini anlamlı düzeyde yordadığı belirlenmiştir. Sonuç: Yetişkin bireylerin AGOY düzeyi ile SBİTÖ puanları arasında anlamlı ve pozitif yönde bir ilişki olduğu görülmüştür. Toplum gıda okuryazarlığının geliştirilmesinde kanıta dayalı eğitim programlarıyla ulusal politikaların hayata geçirilmesi önerilmektedir.
