Esma OGUZ, Fatma Esra GÜNEŞ
Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi Sağlık Bilimleri ve Araştırmaları Dergisi - 2025;7(3):884-893
Amaç: Bu çalışma, yetişkin çölyak hastalarının ve sağlıklı bireylerin antioksidan alımını, diyet kayıtları ve antioksidan tüketim sıklığı anketine yanıtları temel alarak değerlendirmeyi amaçlamıştır. Gereç ve Yöntem: Kesitsel tanımlayıcı nitelikteki bu çalışma, Şubat -Haziran 2021 tarihleri arasında Türkiye'de Çölyakla Yaşam Derneği'nde yürütülmüştür. Çalışmaya 32 yetişkin çölyak hastası ve 33 sağlıklı birey dahil edilmiştir. Besin tüketim verileri, üç günlük besin kayıtları ve FFQ aracılığıyla elde edilmiştir. Toplam Antioksidan Durumu (TAS), bildirilen besinlerin antioksidan içerikleri esas alınarak diyet kayıtları (diyet TAS) ve FFQ yanıtları (FFQ TAS) üzerinden hesaplanmıştır. Bulgular: Çölyak hastalarının enerji alımlarında yağdan gelen oran anlamlı düzeyde yüksek bulunurken (p=0.001), sağlıklı bireylerde karbonhidrat ve posa alımları daha yüksek saptanmıştır. Çölyak hastalarının tiyamin, pridoksin, folat, potasyum, magnezyum, fosfor ve C vitamini alımları anlamlı olarak düşük bulunmuş, A vitamini, E vitamini, selenyum ve çinko açısından ise gruplar arasında farklılık gözlenmemiştir. Hem diyet TAS hem de FFQ -TAS değerleri sağlıklı bireylerde çölyak hastalarına kıyasla anlamlı düzeyde yüks ek bulunmuştur (diyet TAS: p=0.031; FFQ TAS: p=0.027). Çölyak grubunda diyet TAS ile çinko alımı, kontrol grubunda ise diyet TAS ile A vitamini alımı arasında pozitif ilişki saptanmıştır. Sonuç: Çölyak hastalarının, sağlıklı bireylere kıyasla antioksidan alımının anlamlı düzeyde daha düşük olduğu saptanmıştır. Bu popülasyonda antioksidan durumunun ve uzun dönem sağlık sonuçlarının araştırılması için ileri çalışmalara ihtiyaç vardır.
