Emek Bakanoglu KALKAVAN, Niran ÇOBAN, Seda DÜLCEK, Kerime Derya BEYDAĞ
Kıbrıs Türk Psikiyatri ve Psikoloji Dergisi - 2026;8(2):176-185
Kan bağışı konusunda küresel farkındalığın artırılması son derece önemlidir. Bu nedenle, bireylerin kan bağışı algılarını olumsuz yönde etkileyen unsurların belirlenmesi ve uygun çözüm yollarının geliştirilmesi büyük önem taşımaktadır. Bu çalışma, Türkiye' de yaşayan yetişkinlerin kan bağışı tutumları ile spiritüel iyi oluş düzeyleri arasındaki ilişkiyi belirlemek amacıyla yapılmıştır. Tanımlayıcı ve ilişkisel türdeki bu araştırma, haziran -eylül 2022 tarihleri arasında Türkiye'de yaşayan 18 yaş ve üzeri 475 katılımcı ile gerçekleştirilmiştir. Araştırma verileri, araştırmacılar tarafından geliştirilen Bireysel Özellikler Formu, Kan Bağışı Tutum Ölçeği ve Spiritüel İyi Oluş Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Katılımcıların yaş ortalaması 32,64 +/- 9,69 yıl olup, %70,1'i kadındır. Katılımcıların %57,7'sinin daha önce hiç kan bağışında bulunmadığı, %65,9'unun kan bağışı konusunda herhangi bir eğitim almadığı, %49,1'inin eğitimi sağlık personelinden aldığı ve %55,8'inin aldığı eğitimin yetersiz olduğunu düşündüğü belirlenmiştir. Kan Bağışı Tutum Ölçeği toplam puanı ile Spiritüel İyi Oluş Ölçeği'nin Transandans, Doğa ile Uyum ve Anomi alt boyutları arasında anlamlı ancak zayıf pozitif korelasyon bulunmuştur (sırasıyla p<0.01; p<0.01; p<0.05; r=0.096). Ayrıca, Kan Bağışı Tutum Ölçeği'nin Toplumsal ve Sosyal Sorumluluk alt boyutu ile Spiritüel İyi Oluş Ölçeği'nin Transandans ve Doğa ile Uyum alt boyutları arasında pozitif; Anomi alt boyutu ile ise zayıf negatif korelasyon bulunmuştur (sırasıyla p<0.01, r=0.122; p<0.01, r=0.296; p<0.05, r= -0.112). Yetişkin bireylerin spiritüel iyi oluş düzeyleri arttıkça, kan bağışı tutumlarının da olumlu yönde geliştiği saptanmıştır. Sonuç olarak, bulgularımız hemşirelerin etkili eğitim ve farkındalık çalışmaları aracılığıyla kan bağışını teşvik etmedeki kritik rolünü ortaya koymaktadır.
