Emrah IŞIKTEKIN, Melike DEMİR IŞIKTEKIN
Bozok Tıp Dergisi - 2026;16(2):322-328
Amaç: Bası ülserleri, yoğun bakım ünitesi (YBÜ) hastalarında sık görülen komplikasyonlardır. Geleneksel risk değerlendirme araçları çoğunlukla mekanik ve fonksiyonel faktörlere odaklanırken, sistemik inflamasyonun bası ülseri gelişim zamanlaması üzerindeki etkisi tam olarak aydınlatılamamıştır. Bu çalışmada, C-reaktif protein-albümin oranı (CAR) temel alınarak inflamasyon belirteçleri ile bası ülseri gelişimine kadar geçen süre arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntemler: Bası ülseri geliyen 74 yoğun bakım hastası retrospektif olarak analiz edildi. Birincil sonlanım noktası, yoğun bakım yatışı ile bası ülseri gelişimi arasındaki süre (gün) olarak tanımlandı. Değişkenler arasındaki ilişkiler Spearman korelasyon analizi ile değerlendirildi. Bası ülseri gelişim süresi ile ilişkili bağımsız faktörleri belirlemek amacıyla Cox orantısal risk regresyon analizi kullanıldı. İnflamasyon belirteçleri arasındaki olası kolinerite nedeniyle, CAR ve modifiye Glasgow Prognostik Skoru (mGPS) için ayrı çok değişkenli modeller oluşturuldu. Gruplar arasında bası ülseri gelişim süresi Kaplan-Meier analizi ile karşılaştırıldı ve farklar log-rank testi ile değerlendirildi. Bulgular: CAR ile bası ülseri gelişim süresi arasında güçlü ve negatif yönde anlamlı bir korelasyon saptandı (rho=-0,599, p<0,001). Yaş ve vücut kitle indeksi daha zayıf negatif korelasyon gösterirken, Braden skoru ile gelişim süresi arasında anlamlı ilişki bulunmadı. Çok değişkenli Cox regresyon analizinde CAR, daha erken bası ülseri gelişimi ile bağımsız olarak ilişkili bulundu (HR=1,41, %95 GA 1,24-1,60, p<0,001). Ayrı bir modelde mGPS de daha erken gelişim ile bağımsız olarak ilişkili saptandı (HR=5,20, %95 GA 2,86-9,43, p<0,001). Kaplan-Meier analizinde, yüksek CAR düzeylerine sahip hastalarda bası ülseri gelişim süresinin anlamlı olarak daha kısa olduğu gösterildi (log-rank p<0,001). Sonuç: İnflamasyon temelli belirteçler, özellikle CAR, bası ülserinin daha erken gelişimi ile ilişkilidir ve geleneksel risk değerlendirme araçlarının ötesinde risk sınıflandırmasını geliştirebilir.
