Akın BİLİR, Türker Kan TAŞCI, Yeliz BİLİR, Elif BOMBACI, Banu CEVIK
Southern Clinics of Istanbul Eurasia - 2026;37(2):136-142
Amaç: Sağlık bakımı ilişkili enfeksiyonlar (SBİE), atfedilebilir mortalite, uzamış yatış süresi ve artan maliyetler nedeniyle önemli bir halk sağlığı sorunudur. Bu nokta prevalans çalışmasının amacı, yoğun bakım ünitesinde (YBÜ) cihaz kullanım oranlarını, SBİE prevalansını, ilişkili risk faktörlerini ve klinik sonuçlarını değerlendirmektir. Gereç ve Yöntem: İndeks gününde, çalışmaya 48 saattir YBÜ'de yatan, 18 yaş üstü tüm hastalar dahil edildi. Her hasta için klinik veriler, enfeksiyon durumu, antibiyotik kullanımı (ampirik, definitif, profilaktik) ve cihaz kullanımları kaydedildi. SBİE tanıları için, 'Sağlık Bakanlığı SBİE Sürveyans Tanı Rehberi' esas alındı. Bulgular: Çalışmaya dahil edilen 104 hastanın medyan yaşı 70.5 yıl olup, %57.7'si erkekti. Tüm hastaların %69.2'sinde santral venöz kateter (SVK), %95.2'sinde üriner kateter (ÜK), %68.3'ünde mekanik ventilasyon (MV), %11.5'inde sürekli renal replasman tedavisi ve %14.4'ünde parenteral beslenme desteği mevcuttu. Antibiyotik kullanımı %70.2 oranında saptanmış olup, en sık izole edilen başlıca patojenler ise P. aeruginosa (%46.7), A. baumannii (%20.0) idi. Hastalar toplum kaynaklı enfeksiyon (n=37), nazokomiyal enfeksiyon (n=35) ve enfeksiyonsuz (n=32) olmak üzere 3 grupta değerlendirildi. Hastane kaynaklı enfeksiyon grubunda MV trakeostomi, SVK ve diyaliz kateteri kullanım oranları anlamlı daha yüksekti (p<0.05). Ayrıca bu grupta yoğun bakımda kalış süresi anlamlı daha uzun (24 gün, p=0.001), mortalite oranı belirgin daha yüksekti (p=0.007). Genel SBİE prevalansı %13.5 olarak saptandı. Ensık enfeksiyon tipi SVK ilişkili kan dolaşım enfeksiyonları (%42.9) olup, bunu ÜK ilişkili enfeksiyonlar (%28.6), ventilatör ilişkili olaylar (%14.3) ve cerrahi alan enfeksiyonları (%14.3) izledi. SBİE tanısı alan hastalarda yatış süresi anlamlı daha uzun bulunmuş (54 gün vs. 10 gün; p<0.001), mortalite oranı ise SBİE grubunda %57.1, SBİE'siz grupta %42.9 olarak saptanmış olup istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmamıştır (p=0.360). Ayrıca SBİE grubunda APACHE-II skoru, MV ve trakeostomi oranları anlamlı düzeyde daha yüksekti (p=0.005, p=0.035, p=0.005). Sonuç: Bu çalışma, yoğun bakımda invaziv cihaz kullanımının yüksek olduğunu ve SBİE gelişimiyle ilişkili bulunduğunu göstermiştir. Kateter ilişkili enfeksiyonların baskınlığı, invaziv girişimlerin azaltılmasını zorunlu kılmaktadır. Yüksek antibiyotik kullanımı ve dirençli patojenlerin sık izolasyonu akılcı antibiyotik programlarının önemini ortaya koymaktadır
