Gözde ÖZSEZER, Şafak DAĞHAN
Turkish Journal of Family Medicine and Primary Care - 2026;20(3):235-243
Giriş: Aile planlaması (AP), bireylerin doğum kontrolü ve üreme sağlığı hakkında bilinçli kararlar almalarını sağlayan, sağlık hizmetlerinin kritik bir bileşenidir. Dijital medya platformları, özellikle YouTube, AP bilgisi ve eğitiminin önde gelen kaynakları haline gelmiştir. Bununla birlikte, bu platformlardaki videoların kalitesi ve güvenilirliği, doğru bilgilere erişimi engelleyebilir. Bu çalışma, YouTube'daki Türkçe dilindeki AP ile ilgili videoların içerik kalitesini ve güvenilirliğini değerlendirmeyi amaçlamıştır. Yöntem: Bu kesitsel çalışmada, "aile planlaması", "kondom", "prezervatif", "rahim içi araç" ve "doğum kontrolü" anahtar kelimeleri kullanılarak elde edilen 162 Türkçe YouTube videosu analiz edilmiştir. Video kalitesini değerlendirmek için DISCERN aracı ve Küresel Kalite Ölçeği (GQS) kullanılmıştır. Yükleyici kimliği ve içerik sınıflandırması da incelenmiştir. Bulgular: Sağlık profesyonelleri tarafından yüklenen videolar en yüksek DISCERN ve GQS puanlarına sahipken, YouTuber'lar tarafından yüklenen videolar en düşük puanlara sahiptir. Düşük DISCERN ve GQS puanları ve bilimsel olarak yanlış veya eksik içerikle karakterize edilen yanıltıcı videolar, daha yüksek izlenme sayılarına sahip olma eğilimindedir. Sonuç: YouTube'daki Türkçe dilindeki aile planlaması videolarının çoğu orta düzeyde kalite gösterse de yanıltıcı içeriğin yaygın popülaritesi endişe yaratmaktadır. Doğru bilgilere erişilebilirliği artırmak için, sağlık profesyonelleri ve kuruluşları kanıta dayalı, ilgi çekici dijital içerik üretimine öncelik vermelidir.
