Abdurrahman GÜLMEZ, Selda KÖMEÇ
Developments and Experiments in Health and Medicine - 2026;40(2):210-219
Sifiliz, yıllık yaklaşık 8 milyon yeni enfeksiyon ile önemli bir küresel halk sağlığı sorunu olmaya devam etmektedir. Treponemal bir test ile başlayıp non-treponemal bir test ile devam eden ters sifiliz tarama algoritması, tanı laboratuvarlarında yaygın olarak benimsenmiştir. Bununla birlikte, uyumsuz sonuçların yorumlanması ve gerçek yaşam verilerinde RPR (Rapid Plasma Reagin) reaktivitesini etkileyen faktörler tam olarak aydınlatılamamıştır. Bu çalışmada, yüksek örnek hacmine sahip bir üçüncü basamak laboratuvarda CLIA (Chemiluminescent Immunoassay), RPR ve TPHA (Treponema pallidum Hemagglutination Assay) testleri arasındaki tanısal uyumun değerlendirilmesi ve RPR reaktivitesi ile ilişkili demografik ve klinik belirleyicilerin ortaya konması amaçlanmıştır. Ocak 2021-Ocak 2023 tarihleri arasında test edilen 109.390 serum örneğine ait veriler retrospektif olarak analiz edilmiştir. CLIA reaktif örneklere RPR testi uygulanmış ve gerekli durumlarda TPHA ile doğrulama yapılmıştır. RPR pozitifliğinin öngördürücülerini belirlemek amacıyla lojistik regresyon analizi kullanılmış; CLIA sinyal/kesim (S/CO) oranlarının TPHA pozitifliğini öngörme performansı ise ROC (Receiver Operating Characteristic) analizi ile değerlendirilmiştir. CLIA reaktif 995 (%0,91) örneğin 278'i (%29,4) RPR pozitif bulunmuştur. RPR negatif 118 örneğin 76'sı (%64,4) TPHA ile gerçek pozitif olarak doğrulanmıştır. Genç yaş ve poliklinik hasta statüsü, RPR reaktivitesi için bağımsız belirleyiciler olarak saptanmıştır (18-45 yaş için düzeltilmiş OR: 3,39; %95 GA: 2,10 -5,48; p < 0,001; poliklinik hastaları için OR: 2,17; %95 GA: 1,47- 3,19; p < 0,001). CLIA ile TPHA arasında güçlü bir korelasyon saptanırken (rho = 0,706; p < 0,001), CLIA ile RPR arasındaki korelasyon zayıf bulunmuştur (rho = 0,084; p = 0,161). ROC analizi sonucunda eğri altında kalan alan (AUC) 0,964 olarak hesaplanmış ve optimal CLIA S/CO eşik değeri 18,3 (duyarlılık %100, özgüllük %85,7) olarak belirlenmiştir. Ters sifiliz tarama algoritması yüksek tanısal performans göstermiş ve CLIA ile TPHA testleri arasında yüksek düzeyde uyum saptanmıştır. RPR reaktivitesinin büyük ölçüde yaş ve klinik başvuru durumundan etkilendiği görülmüş olup, serolojik sonuçların yorumlanmasında demografik özelliklerin dikkate alınması gerekliliğini ortaya koymaktadır. CLIA, yüksek örnek hacmine sahip laboratuvarlarda güçlü bir birincil tarama yöntemi olarak kullanılabilir ve doğrulama ve doğru evreleme için RPR ve TPHA testleri ile desteklenmelidir.
