Erhan Hüseyin CÖMERT, Nazlı GÜLENÇ, Ümran KARABULUT DOĞAN, Pınar KADİROĞULLARI, Ozan DOĞAN
Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi - 2026;15(2):570-578
Yüksek rakımda azalan barometrik basınç ve oksijen mevcudiyeti, fetoplasental oksijen transferini bozarak fetal büyümeyi ve erken neonatal uyumu olumsuz etkileyebilir. Bu çalışmada, Doğu Türkiye'de deniz seviyesinden 1800 m ve 2500 m yükseklikte bulunan iki merkez arasında doğum ağırlığı, maternal oksijenasyon parametreleri ve erken neonatal sonuçların karşılaştırılması amaçlandı. Bu karşılaştırmalı kesitsel çalışmada toplam 540 anne-bebek çifti değerlendirildi; bunların 270'i Ardahan'dan (1800 m), 270'i ise Göle'den (2500 m) elde edildi. Veriler retrospektif olarak incelenen hastanelerin 2018 yılı için temin edildi. Maternal parsiyel oksijen basıncı (PaO?), oksijen satürasyonu (SaO?), hemoglobin, laktat, gebelik haftası, doğum şekli, doğum ağırlığı, gebelik haftasına göre küçük bebek (SGA) durumu ve yenidoğan yoğun bakım ünitesi (YYBÜ) yatışı iki merkez arasında karşılaştırıldı. Sürekli değişkenler bağımsız örneklem t testi ve varyans analizi ile, kategorik değişkenler ise ki-kare testi ile değerlendirildi. Ek olarak kovaryans analizi, çok değişkenli doğrusal regresyon, SGA ve YYBÜ yatışı için lojistik regresyon, etkileşim analizi, ROC analizi ve etki büyüklüğü hesaplamaları yapıldı. 1800 m grubuna kıyasla 2500 m grubunda ortalama doğum ağırlığı daha düşüktü (2315 g'ye karşı 3396 g); maternal PaO? ve SaO? düzeyleri daha düşük, hemoglobin ve laktat düzeyleri ise daha yüksekti (tüm karşılaştırmalar için p <0,001). Ayrıca preterm doğum, SGA ve YYBÜ yatışı 2500 m grubunda daha sık gözlendi (tümü p<0,001). Düzeltilmiş analizlerde rakım, daha düşük doğum ağırlığı ile anlamlı şekilde ilişkili olmaya devam etti. Maternal PaO?'nin modele eklenmesi, rakım ile doğum ağırlığı arasındaki ilişkinin bir kısmını açıklasa da bu ilişkiyi tamamen ortadan kaldırmadı. Maternal PaO?'nin SGA'yı ayırt etme gücü orta düzeydeydi (EAA=0,82). 2500 m rakımda gerçekleşen doğumlar, 1800 m rakımda gerçekleşen doğumlara kıyasla daha düşük doğum ağırlığı, daha olumsuz maternal oksijenasyon göstergeleri ve daha yüksek erken neonatal morbidite ile ilişkili bulundu. Bu bulgular, çok yüksek rakımlı bölgelerde fetal büyümenin ve maternal oksijenasyonun daha dikkatli izlenmesi gerektiğini düşündürmektedir.
