Özge Eda KARADAĞ AYTEMİZ, Duygu GÖZEN, Kübra ALKI, Gökçe ÇİÇEK
Sağlık Bilimleri Üniversitesi Hemşirelik Dergisi - 2026;8(1):29-36
Giriş: Kemoterapiye bağlı bulantı ve kusma, kanser tanısı almış çocuklarda yaşam kalitesini önemli ölçüde azaltan ciddi yan etkilerdir. Amaç: Bu araştırma ilk kez kemoterapi alan 7 - 18 yaş arası çocuklarda, yüze uygulanan elde taşınabilir fanın bulantıyı azaltma ve fizyolojik parametreleri iyileştirme üzerindeki etkilerini değerlendirmek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Yöntem: İki gruplu bu randomize kontrollü çalışma, 53 çocuk (deney grubu n = 29, kontrol grubu n = 24) ile Aralık 2022 ile Mart 2023 tarihleri arasında pediatrik onkoloji servisinde yürütülmüştür. Veri toplama araçları arasında bilgi formu, gözlem formu ve Baxter Retching Faces bulantı ölçeği yer almıştır. Her iki grupta da kalp hızı, oksijen satürasyonu ve bulantı düzeyine ilişkin ölçümler, kemoterapiden hemen önce ve tedavi sonrasında 5., 30. ve 60. dakikalarda yapılmıştır. Deney grubuna, her bir tedavi sonrası ölçümden hemen önce çocuğun yüzünden 15 cm uzaklıkta olacak şekilde 5 dakikalık üç fan uygulaması yapılmıştır. İstatistiksel analizlerde Kolmogorov-Smirnov, ki-kare, Mann-Whitney U ve Wilcoxon testleri kullanılmıştır. Bulgular: Tedavi sonrası 60. dakikada deney grubunda Baxter Retching Faces skorları (p = 0,005) ve kalp hızı (p = 0,022) kontrol grubuna göre anlamlı düzeyde daha düşük bulunmuş olup, 5. ve 30. dakikalarda anlamlı fark gözlenmemiştir. Deney grubunda tedavi öncesine göre 60. dakikada kalp hızında anlamlı düşüş görülmüştür (p = 0,004). Oksijen satürasyonu düzeyleri gruplar arasında değişmeden kalmıştır (p > 0,05). Sonuç: Bu ön bulgular, fan uygulamasının kemoterapi alan pediatrik kanser hastalarında bulantının yönetilmesinde ve yaşam kalitesinin iyileştirilmesinde destekleyici bir strateji olarak hizmet edebileceğini göstermektedir.
